| ||||||
| Ký ức kể bên vực Quành
22:37:23, 28/02/2004
| ||||||
Người nghe chuyện gọi ông là ngông, là điên, là tay lập dị... Nhưng khi đứng với ông dưới căn hầm với những vành nôi đan bằng thứ tre mộc và chắc của chính mảnh đất này, nơi ông tái tạo một phòng sản của trạm xá thời chiến tranh, chúng tôi đã lặng người đi vì xúc động, nước mắt lăn dài trên những gương mặt tưởng chừng nắng gió cuộc đời từ lâu đã làm khô cạn. Chúng tôi, mỗi người cầm một tao nôi, ký ức bất chợt ùa về...
Ru em em théc em thèo/Để mẹ đi chợ mua bánh bèo cho em ăn.
Bánh bèo đâu cái thời mưa bom bão đạn ấy, nhưng đó là lời ru, là quá khứ và cũng là khát vọng về một viễn cảnh thanh bình.
Ông Liên đưa tay chỉ một ngôi nhà cách đó không xa, chủ nhân của ngôi nhà ấy vốn là đứa bé duy nhất trong một gia đình 9 người sống sót trong một trận bom, đứa bé đã từng nằm trong những tao nôi như thế.
Chúng tôi nhìn ông Liên trân trối, ngạc nhiên như thể ông vừa bước ra từ một câu chuyện cổ tích, nhưng đó là câu chuyện cổ tích có thật được kể bên vực Quành, trong căn hầm chúng tôi đang đứng với những tao nôi kỳ diệu, một minh chứng của sự sống được sinh sôi từ trong lòng đất lửa Quảng Bình, ngay trong những ngày bom đạn muốn hủy diệt mảnh đất này.
oOo
Năm 1961, anh Nguyễn Xuân Liên vào công tác tại Quảng Bình lúc vừa tròn 21 tuổi, từ đó, anh sống với mảnh đất này trọn thời gian chiến tranh phá hoại lần thứ nhất và hai năm khốc liệt nhất của bước leo thang chiến tranh của đế quốc Mỹ. Gần 10 năm sống và chiến đấu cùng người Quảng Bình, dù đã hơn 30 năm trôi qua, bây giờ đã thành ông Liên, nhưng ký ức của anh hầu như vẫn còn nguyên vẹn. Ông vẫn kể từng chi tiết về việc đi gặt giúp dân ở Lệ Thủy, Quảng Trạch; chuyện ông chứng kiến nhiều gia đình ăn sắn hằng ngày khi trong nhà có hàng chục tấn gạo của bộ đội gửi mà “gạo vẫn không thiếu một cân”; chuyện những người mẹ thức thâu đêm săn sóc thương binh; chuyện những người chị đêm đêm chèo thuyền trong mưa bom bão đạn để vận chuyển vũ khí ra tiền tuyến... Sau này trở thành một cán bộ lâu năm của Viện Châm cứu, công thành danh toại, đời sống đủ đầy, nhưng giữa dòng đời lắm thăng trầm, ông vẫn không nguôi nỗi nhớ về mảnh đất và con người mà ông hằng gắn bó. Ông bảo rằng, đó là động lực giúp ông sống và vươn lên; là niềm an ủi mỗi khi cuộc đời gặp trắc trở. Và trong sâu thẳm của trái tim mình, ông tin rồi ông sẽ trở lại...
Mãi cho đến năm 1992, ông mới gặp lại một người bạn, từ đó, ông tìm mọi cách, thông qua công tác, để giúp đỡ người dân nơi mình từng sống. Có thành công, có thất bại, nhưng ông đã sống bằng tất cả sự hiến dâng... Điều làm ông băn khoăn là khi thăm lại các địa danh nổi tiếng, ông không còn nhìn thấy dấu tích gì của cái thời oanh liệt mà ông và đồng đội, đồng nghiệp và đồng bào Quảng Bình đã làm nên bao kỳ tích. Ngay cả tập lịch sử của ngành y tế Quảng Bình cũng không ghi đủ và đúng tên của những người có công rất lớn với ngành. Ông đem chuyện này nói với bác sĩ Vũ Toán, bấy giờ là Giám đốc Sở Y tế, ông Toán giải thích: “Sự kiện chỉ xảy ra một lần còn lịch sử thì được viết lại nhiều lần”. Ông nghe vậy nhưng vẫn băn khoăn: “Tại sao chúng ta còn sống, các nhân vật lịch sử vẫn còn mà không làm một điều gì đó, ngộ nhỡ sau này thế hệ này qua đi, lịch sử sẽ viết lại như thế nào?". Tuy nhiên đó là chuyện ngoài tầm tay của ông, người bây giờ là một cán bộ nghỉ hưu. Nói thì thế, nhưng ký ức vẫn cứ ám ảnh và thôi thúc ông.
Năm 2003, nghỉ hưu khi con cái đã lớn và có nghề nghiệp, ông Liên quyết định trở lại Quảng Bình để thực hiện điều tâm niệm của mình. Hay tin, nhiều người cho ông là “điên”, người Quảng Bình về hưu còn ra mua nhà Hà Nội, nhiều người Hà Nội thì xây biệt phủ ở vùng ven để dưỡng già, ai lại đi vào miền gió Lào cát trắng bao giờ? Ngay gia đình ông cũng không mấy ai đồng thuận. Nhưng ông đã quyết.
Ông đi khắp nơi, tìm lại vùng đất có bóng dáng của ký ức xưa, và cuối cùng, đã đến vực Quành - nơi ngày trước có đường giao liên, có ống dẫn dầu, có trạm xá dã chiến, có dòng sông uốn lượn quanh co, hai bên bờ còn nguyên sơ những cây bản địa... bây giờ nằm không xa đường Hồ Chí Minh, cũng không xa thị xã đồng Hới... và bắt tay vào dựng lại ký ức của mình.
Thoạt đầu chỉ 2 ha, sau đó thêm 8 ha. Dừng ô tô, từ đường chính đi vào, chúng tôi như bước vào một thế giới khác, thế giới của ký ức chiến tranh. Sau khi đi qua những hố bom sâu hoắm, qua cầu phao sang sông được bắc bằng thùng phuy, một con đường giao liên mới phát, thấp thoáng trong rừng là những phuy xăng màu cỏ úa, gặp một xóm nhà nhỏ mái tranh, như những xóm nhà của vùng quê này những năm 70, và một trạm xá dã chiến... Ở đó, ông tái tạo lại những căn hầm, giao thông hào, kho gạo muối... Trên sông Quành, ông thả mô hình những bao gạo đang trôi. Dưới chân, chúng tôi bắt gặp những cây rau tàu bay - cây rau “chủ lực” thời chống Mỹ...
Khi đã thấm mệt, chúng tôi cùng ông vào một ngôi nhà cổ ở vùng Quảng Trạch được ông mua và dựng lại nguyên xi. Nhìn bầy chim le le bơi dưới vực Quành, cạnh những bao gạo, ông bảo:
- Khi mới đến, đàn chim này có 5 con, nay đã có 9 con, trong đó có một con đực.
Thấy mọi người ngạc nhiên, ông tiếp:
- Tôi không cho ai săn bắn và xua đuổi chúng, giờ nó đã quen; còn biết có một con đực là thế này - ông đưa ra chiếc ống nhòm - cái con có màu sặc sỡ nhất ấy.
Qua câu chuyện, mới biết việc ông làm là một kỳ công, ví như phải tìm được những phuy xăng và sơn lại cho đúng màu, hay như màu xanh của các bì gạo (ngày trước gọi là gạo bốn bì) giờ cũng hiếm lắm, hay tìm người đan cho đúng cái nôi theo kiểu ngày xưa đến cả chuyện tìm cho được cây rau tàu bay cũng không phải dễ...
Ông Liên tâm sự:
- Thực ra, tôi cũng chưa hình dung hết là nó khó khăn đến vậy. Tưởng là dựng một cái nhà theo kiểu cũ là xong, ai dè khi dựng xong, lại thấy thiếu các vật dụng của thời ấy, phải tiếp tục sưu tầm... Bây giờ đã chi 2 tỉ đồng rồi mà cũng chưa được như ý.
Có vẻ như hiểu ý tôi muốn hỏi về chuyện tiền, ông nói:
- Vừa rồi hai đứa con trai của tôi từ Đức về nước, con gái từ Hà Nội vào, thấy công việc tôi làm các cháu không còn phản đối mà quay sang ủng hộ. Thì cứ từ từ mà làm vậy.
Dù mới xây dựng được chừng một năm, nhưng “vùng ký ức” này đã có rất nhiều người tìm đến, hầu hết lãnh đạo tỉnh cũng đã lên thăm. Trong cuốn sổ ghi cảm tưởng, đoàn cán bộ hưu trí và cựu chiến binh đã viết: “Anh là một người Hà Nội nhưng còn Quảng Bình hơn cả người Quảng Bình chúng tôi, cám ơn anh đã cho chúng tôi sống lại với quá khứ đẹp đẽ và oai hùng”.
Tôi hỏi ông:
- Đầu tư nhiều tiền thế, ông có nghĩ đến chuyện thu hồi lại vốn?
Ông thủng thẳng:
- Tôi làm, trước hết là thỏa với lòng tôi. Sau nữa, tôi chỉ nghĩ, có chăng, đây là một sản phẩm du lịch để giáo dục truyền thống. Vì thế, tôi mở rộng cửa để đón tiếp mọi người, đặc biệt là các bạn trẻ trong các dịp hành quân về nguồn. Về lâu dài, nếu thực sự nó được chấp nhận là một sản phẩm du lịch, khi đó, việc kinh doanh du lịch coi như là việc đương nhiên.
Nói thì nói vậy, nhưng trong lòng ông không khỏi “tâm tư” vì mấy anh kiểm lâm địa phương cứ đến vặn vẹo, ví như chuyện ông để phuy xăng (mặc dù là phuy không) để làm gì? Đào hầm, làm nhà hầm làm gì? Đã xin phép bên quân sự chưa? Về phía ông, ông cũng đã lập dự án xây dựng khu du lịch có bảo tàng ngoài trời để chuyển mục đích sử dụng đất, nhưng gửi mấy tháng rồi vẫn không thấy Sở Kế hoạch - Đầu tư hồi âm. Trước Tết Nguyên đán, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình Phan Lâm Phương cùng hai phó chủ tịch lên thăm, ai cũng khen và khuyến khích ông, Chủ tịch tỉnh còn hứa, nếu có dự án thì tỉnh sẽ kéo điện, làm đường đến chân hàng rào cho ông như ông là một cơ sở đầu tư ngoài khu công nghiệp. Tiến sĩ Phan Viết Dũng, một người làm công tác văn hóa lâu năm, một nhà nghiên cứu văn hóa, hiện cũng là một quan chức của tỉnh, được anh em văn nghệ quý trọng gọi là Phan Viết tiên sinh, người nhiều lần đến với ông Liên, tâm đắc với việc ông làm, cũng đã góp ý vào ý tưởng của ông, ủng hộ ông. Cấp trên thì thế, còn cấp dưới thì sao mà quên bẵng chuyện của ông?
Quảng Bình vừa đón nhận bằng di sản thiên nhiên thế giới, Phong Nha - Kẻ Bàng vừa gia nhập vào con đường di sản thế giới ở miền Trung, tỉnh xác định du lịch như chiếc chìa khóa để mở kho báu, làm thức dậy vùng đất nghèo này, việc có thêm một sản phẩm du lịch quý giá thế này há chẳng tốt sao ?
Ông Liên ơi đừng buồn. Bởi ông đã làm được một điều kỳ diệu không chỉ cho ông, mà cho nhiều người Quảng Bình tâm huyết, và mai đây không chỉ có người Quảng Bình thôi, nhiều tấm lòng sẽ đến với ông, đến để cùng ông sống lại ký ức. Ký ức ông đang kể bên vực Quành.
Tháng 2 năm 2004
Nguyễn Thế Thịnh
file:///I:/Bao%20%20Vuc%20Quanh/Thanh%20Nien%20Online%20%20K%C3%BD%20%E1%BB%A9c%20k%E1%BB%83%20b%C3%AAn%20v%E1%BB%B1c%20Qu%C3%A0nh%20-%20Ky%20uc%20ke%20ben%20vuc%20Quanh.htm
| ||||||
Thứ Sáu, 4 tháng 12, 2015
Ông Liên “khùng” và làng chiến khu xưa
| ||
Bỏ hiện tại để tìm quá khứ
Câu chuyện của ông bắt đầu bằng kỷ niệm về những năm tháng chiến đấu và làm việc tại Quảng Bình. Năm 1961, tròn 21 tuổi, anh Nguyễn Xuân Liên vào công tác tại ngành y tế của Quảng Bình. 10 năm sống và làm việc nơi đây, trong ông hình thành một tình yêu tha thiết mảnh đất tuyến lửa này.
Chiến tranh kết thúc, ông Liên trở về Hà Nội, mãi đến năm 1992 ông mới có dịp quay trở lại Quảng Bình. Vui vì những đổi thay to lớn của mảnh đất này, nhưng ông cũng không khỏi bùi ngùi vì những dấu tích chiến tranh một thời đang bị xoá dần. Ông Liên lo lắng, liệu thế hệ sau này, đặc biệt là những người con của quê hương Quảng Bình, có hiểu hết được hy sinh to lớn của nhữngngười đã góp phần làm nên cuộc chiến thắng của dân tộ?
Năm 2003, ông Liên về hưu, các con ông đã trưởng thành, ông quyết định vào Quảng Bình mua một khu đất để thực hiện ước mơ của mình: tái hiện một phần của cuộc chiến tranh thông qua làng chiến khu xưa. Lúc đó, gia đình ông hết sức can ngăn, nhưng lòng ông đã quyết. Vợ ông ngăn chồng không được thì đòi ly thân, ai ngờ ông chấp nhận. Bán nhà được gần 1,5 tỷ đồng, ông chia cho vợ một nửa, còn lại ông gói ghém vào Quảng Bình.
Trả lời cho câu hỏi của tôi, cũng là thắc mắc của nhiều người về việc làm của mình, ông cười nói: “Tôi không hiểu vì sao kỷ niệm về những ngày chiến tranh ác liệt đó vẫn còn vẹn nguyện. Hình như thời gian không thể làm hao mòn vùng ký ức đó của tôi. Tôi còn nhớ, trong kháng chiến nhiều gia đình ở Quảng Bình vẫn đói ăn, cơm phải độn sắn nhưng không bao giờ động đến một hạt gạo của bộ đội. Rồi chuyện những người mẹ thức thâu đêm để săn sóc bệnh binh, chuyện những người chị từng đêm chèo thuyền chở đạn và lương thực ra tiến tuyến… Mãi mãi về sau này tôi vẫn không thể nào quên được nghĩa tình của những người dân nơi đây. Đó là động lực giúp tôi vượt qua những khó khăn trong cuộc sống”.
Về Quảng Bình, ông Liên lục tìm khắp nơi, tìm lại bóng dáng của vùng ký ức và cuối cùng ông tìm đến vực Quành, cách thành phố Đồng Hới gần 15km. Vực Quành là nơi đã từng có con đường giao liên, có ống dẫn dầu, có trạm xá dã chiến, có dòng sông Quành uốn lượn. Ông Liên mua đất để thực hiện ước mơ “điên khùng” của mình.
Những ngày đầu dựng làng, ông phải làm công việc của bảo tàng là đi sưu tập những kỷ vật gắn liền với đời sống sinh hoạt của người dân như chiếc chổng tre, cái bàn cũ, nôi, cuốc, xẻng, cối giã gạo… Để có được những vật dụng đó, ông phải đi lùng khắp xóm làng của vùng đất Quảng Bình.
Như lòng cảm tạ tri ân…
Vừa đặt chân vào làng, tôi bắt gặp hình ảnh hố bom cùng những vỏ đạn và chiếc cầu bắc qua dòng sông Quành được làm bằng những chiếc thùng phi. Đi sâu vào trong là những đường hầm trú ẩn… Rồi những bệnh viện, lớp học trong hầm trú ẩn.
Vừa dắt tôi đi, ông Liên vừa giảng giải từng hiện vật trong làng với tất cả niềm say mê và tình yêu dành cho mảnh đất và con người Quảng Bình. Từ chiếc mũ rơm các cháu đội đến trường, đến chiếc nôi, chiếc bàn cũ, manh chiếu bị cháy xém,… Tất cả đều “bắt” người xem phải nhớ lại một thời chiến đấu oai hùng của dân tộc.
Xúc động hơn, trong ngôi làng của ông Liên có cả một khu tưởng niệm nhớ ơn các anh hùng liệt sĩ. Ông Liên còn có vài cuốn sổ ghi chép cẩn thận tên tuổi các liệt sĩ và mô chí nằm ở đâu. Để có được những thông tin quý báu đó, trong 3 năm ở Quảng Bình, ông đã phải mòn chân rảo bước trên khắp các nghĩa trang liệt sĩ trong tỉnh. Việc làm này của ông bắt nguồn từ nỗi đau riêng, khi gia đình ông không thể tìm được mộ người em trai đã hy sinh ngoài chiến trường.
Làng chiến khu xưa của ông Liên bắt đầu đón khách thăm quan vào giữa năm 2003. Từ đó đến nay, ông không nhớ rõ đã có bao nhiêu lượt khách ghé thăm làng, bao nhiêu giọt nước mắt đã nhỏ xuống khi nhớ lại một thời đã qua.
Lục tìm trong cuốn sổ tưởng niệm, tôi đọc được những dòng chữ: “Anh là người Hà Nội nhưng xứng đáng là người con của Quảng Bình hơn chúng tôi nhiều. Cám ơn anh đã cho chúng tôi sống lại với quá khứ chiến đấu oai hùng của dân tộc” hay “Nếu ai đã từng biết đến những gian lao, hy sinh cao cả của lớp người đi trước xin hãy đến đây để hiểu thêm quá khứ qua những mái tranh, vách đất đầy sự thật này”.
Tôi hỏi, liệu ông có muốn “thu hồi vốn”? Ông Liên trầm mặc: “Tôi tái hiện lại làng chiến khu xưa là muốn thoả lòng và cảm tạ tri ân đối với mảnh đất và con người ở đây. Tôi mong muốn đây sẽ trở thành một địa chỉ du lịch lịch sử để các bạn trẻ có thể đến đây để học tập, để hiểu và trân trọng những giá trị mà cha ông đã dày công xây dựng nên và sau đó mong đây là sản phẩm du lịch lịch sử”.
Thanh Loan
file:///I:/Bao%20%20Vuc%20Quanh/%C3%94ng%20Li%C3%AAn%20%E2%80%9Ckh%C3%B9ng%E2%80%9D%20v%C3%A0%20l%C3%A0ng%20chi%E1%BA%BFn%20khu%20x%C6%B0a%20-%20Ong%20Lien%20%E2%80%9Ckhung%E2%80%9D%20va%20lang%20chien%20khu%20xua%20-%20D%C3%A2n%20tr%C3%AD%20%C4%91i%E1%BB%87n%20t%E1%BB%AD%20Dantri_com_vn.htm
|
Ông chủ
"làng chiến tranh"
QĐND -
Thứ Năm, 20/08/2009, 20:19 (GMT+7)
 |
|
“Lớp học thời chiến” được tái
hiện ở “làng chiến tranh”.
|
Ông Nguyễn
Xuân Liên, một người quê gốc ở Thủ đô Hà Nội, khi về hưu đã tạm biệt
phố phường tìm đến Vực Quành (xã Nghĩa Ninh, Ðồng Hới, Quảng Bình), dốc toàn bộ
vốn liếng tái tạo ký ức chiến tranh trên mảnh đất 10 héc-ta gần đường Hồ Chí
Minh.
"Ðây là ngôi làng tái tạo hình ảnh một làng
kháng chiến trong những năm tháng chống Mỹ, cứu nước. Nó là bảo tàng ngoài
trời, có lẽ là duy nhất ở Việt Nam
Năm 1961, chàng trai trẻ 21 tuổi Nguyễn Xuân Liên vào công tác
tại ngành y tế Quảng Bình. Gần 10 năm sống và chiến đấu cùng người dân Quảng
Bình, nên đến bây giờ những ký ức hầu như vẫn còn nguyên vẹn trong ông. Ông nhớ
hồi đi gặt lúa giúp dân ở Quảng Trạch, Lệ Thủy, chứng kiến nhiều gia đình ăn
sắn thay cơm nhưng quyết không đụng đến một hạt gạo dành cho bộ đội. Rồi chuyện
những người mẹ thức thâu đêm chăm sóc thương binh; những chị đêm đêm chèo
thuyền trong mưa bom bão đạn vận chuyển lương thực, vũ khí ra tiền tuyến...
Năm 1992, ông Liên có dịp về thăm những đồng đội của
mình đã mãi mãi nằm lại vùng đất lửa. Sau chuyến đi ấy, ông nảy sinh ý tưởng
xây dựng “làng chiến tranh” ngay trên vùng đất lửa Quảng Bình. Thế là, năm
2003, sau khi nghỉ hưu, ông Liên bán nhà và vận động hai người con trai đang
định cư tại Ðức giúp đỡ kinh phí, vào Quảng Bình thực hiện ý tưởng của mình.
 |
|
Ông Liên-người chủ “làng chiến tranh”.
|
Bây giờ, bên cạnh việc tái hiện "làng chiến
tranh", ông Liên còn xây Nhà tưởng niệm các anh hùng, liệt sĩ ở lối dẫn
vào làng. Trên tường là danh sách các liệt sĩ được khắc trên bia đá lớn. Ngày
ngày ông đến các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn Quảng Bình, thu thập tên, địa
chỉ và chụp ảnh những ngôi mộ của các anh rồi gửi các phương tiện thông tin đại
chúng và đăng tải trên trang nhật ký điện tử (blog: 360.yahoo.com/vucquanh)
của mình. Ðến nay, ông đã sưu tập được địa chỉ của 3.000 liệt sĩ. Có lần, đoàn
cán bộ, phóng viên Báo Bắc Giang vào thăm “làng kháng chiến”, ông đã
cung cấp danh sách các liệt sĩ quê Hà Bắc hiện được an táng tại Quảng Bình. Sau
khi Báo Bắc Giang đăng tải danh sách này đã có sáu gia đình tìm được mộ
người thân.
Ông Liên tâm sự: "Tôi làm tất cả những việc này
trước hết là thỏa với lòng mình, sau là muốn để lớp trẻ hiểu thêm về thế hệ cha
anh ngày trước. Thế hệ chúng tôi, tất cả mọi người đều sẵn sàng hy sinh vì độc
lập tự do của Tổ quốc. Tôi chỉ muốn làm công việc nhỏ để tiếp tục truyền thống
ấy".
Bài và ảnh: Lê Bảo – KT
Làng bảo tàng chiến tranh ở Quảng Bình
Ông Nguyễn Xuân Liên (Quảng Bình) đã có ý tưởng tái dựng lại làng bảo tàng chiến tranh ở vực Quành, xã Nghĩa Ninh, phía tây thị xã Đồng Hới. Với ông, đó là cách tốt nhất để lưu giữ ký ức một thời chiến tranh gian khổ.
Chiến tranh đã đi qua 30 năm, những con người của một thời máu lửa có nhiều cách khác nhau để lưu giữ ký ức hào hùng của mình. Ông Nguyễn Xuân Liên, với ý tưởng tái dựng lại Làng bảo tàng chiến tranh ở vực Quành, xã Nghĩa Ninh, phía tây thị xã Đồng Hới, Quảng Bình là một trong những người như thế.
Có diện tích 10 ha, ngôi làng tái hiện không gian chiến tranh, nơi từng có các tuyến đưa giao liên đi qua, có ống dẫn xăng dầu của Đoàn 559 đưa vào phục vụ chiến trường miền nam, có trạm quân y dã chiến và giữa mảnh đất này là ụ pháo phòng không 12 ly 7. Ngôi làng được bắt đầu xây dựng từ tháng 7-2003, giờ là quần thể với những mái nhà tranh cổ truyền của người dân Quảng Bình. Những căn hầm chữ A được sử dụng làm phòng mổ, nhà điều trị của quân y, dân y, hội trường, lớp học, kho gạo, hệ thống hầm hào, bến phà dã chiến, đường giao liên và cả một hố bom tấn Mỹ to đùng, dấu tích vừa tái dựng còn nguyên mầu đất rừng.
Không tuân theo những nguyên tắc làm bảo tàng thông thường, bằng ký ức của mình với sự giúp đỡ của bạn bè, ông Liên đã cùng chính những người dân sống nơi đây xây dựng lại làng. Và chỉ có họ mới có thể giúp ông tái dựng lại một thời "mưa bom bão đạn" thực sự sống động và chân thực nhất.
Ông Liên cho dựng sáu căn nhà do chính ông cất công mua từ nông thôn huyện Quảng Trạch về. Đó là những căn nhà rường, lợp ngói liệt hoặc tranh nguyên nếp xưa của người dân Quảng Bình. Sâu chút nữa là bốn căn nhà khác được lợp tranh, trét vách bằng rơm trộn đất sét bùn theo truyền thống của người địa phương nơi đây. Sau hồi nhà của mỗi căn có làm thêm một chiếc hầm chữ A tránh bom.
Dù chưa hoàn chỉnh nhưng làng bảo tàng chiến tranh đã có nhiều du khách dừng chân sau khi đã ghé thăm di sản văn hóa thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng. Xin trích dòng cảm xúc của một bạn trẻ: "Nếu ai đã từng đổ xương máu vì cuộc chiến tranh ở Việt Nam, đã từng mất mát người thân, nhà cửa, ruộng vườn khi đến đây sẽ bồi hồi nhớ lại bao kỷ niệm xưa để ấm lòng hơn, để thương yêu quý trọng nhau hơn trong hiện tại. Nếu ai chưa từng biết đến những gian lao, hy sinh cao cả của lớp người đi trước, xin hãy đến đây để được hiểu thêm quá khứ qua những mái tranh vách đất đầy sự thật này".
Theo Người đẹp Việt Nam
file:///I:/Bao%20%20Vuc%20Quanh/Nhan%20Dan%20---%20Trang%20tin%20b%C3%A0i%201.htm
|
| Old man and his historic museum | ||||
| 11:30' 11/04/2006 (GMT+7) | ||||
VietNamNet – With daring ideas, a man has spent over VND3bil (US$187,500) to rebuild a village in the central Quang Binh province to look as it did in wartime.
Nguyen Xuan Lien, 64, from Hoai Duc District, Ha Tay Province, has made an “outdoor museum” on 10ha of Village 7, in Nghia Ninh Commune, Dong Hoi City, central Quang Binh province, by rebuilding an impressive view of a Vietnamese village in wartime.
After crossing a small bridge, visitors are inside the museum. A number of hills set with craters and oil drums, surrounded by a network of communication trenches. Next to these is a small village with about ten houses, including a residence, an infirmary with an operating room under a trench; a kindergarten, school, store and a command post.
Each residence has special and different decoration, with symbolic style from different regions and people of the time, together with views of trees, poultry and animals.
Lien also built a memorial monument for late medical staff, his old unit mates, killed in action in the area. His museum includes two historic heritage pieces: an piece of an oil-pipeline that linked to the South, running under Ba Da Lake, and a 12.7mm anti-aircraft gun used around Dong Hoi.
“I had not planned to open a museum, I was just following my inspiration,” Mr Lien said about his museum. “The inspiration grew day by day, until I could not stop myself thinking about it. I have tried my best to rebuild by memory, experience and my life during that bloody time in the museum”. Lien further revealed that he would recreate part of the Truong Son Road in the museum, with hills, water spring, and forest.
To bring his idea to life, Lien and a friend travelled the area collecting parts of old houses and implements from the war. “I was often called a crazy man for my project, which I have spent all my wealth on,” Lien said. “However, I believe that my work is right. My unit mates would be happy to see it from heaven.”
Lien’s museum touched many of its visitors. “This is the first place I saw what it was like during the fighting between the Vietnamese and American armies. Now, I am really touched by the will of the people, by their intelligence and force, and also the great work of Mr Lien”, said Matthias Bolz, a painter from German.
Mr Lien had fought in the army from 1960s, on the Binh Tri Thien battlefield (presently Quang Tri province). In the 1970s, Lien moved north to Thai Nguyen’s Medical School and from 1983 he worked in Hanoi until he retired in 2003.
“I spent my whole life in healthcare. The years on the Quang Binh battlefield are unforgettable to me. It is the reason that I made the museum.” Lien said.
In 1992, he visited the former battlefield and his late unit mates. He promised them he would return, and make their memory live on. In 2003, Lien sold his house in Hanoi, and collected money from his two sons, a little over VND2bil (US$125,000), and returned to Quang Binh to keep his promise.
Tran Anh Tuan, Director of Quang Binh Collective Museum said, “Lien’s museum is a line between the past and the present. It is to help young people to understand more of their history”.
(Source: GD&XH)
file:///I:/Bao%20%20Vuc%20Quanh/nguyen%20xuan%20lien.htm
|
Người xây Bảo tàng thời chiến trên đất Quảng Bình
Cách thành phố Ðồng Hới, tỉnh Quảng Bình 10 km đi theo đường Hồ Chí Minh huyền thoại, nhìn sang hướng tây là một Làng du lịch sinh thái văn hóa, nằm trên một khu đất rộng 13 ha, tại vực Quành, thôn 7, xã Nghĩa Ninh.
Khi đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Nguyễn Xuân Liên quê huyện Hoài Ðức, tỉnh Hà Tây cũng như bao thanh niên khác hăng hái lên đường làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.
Ông tham gia cách mạng từ những năm 1960 với nhiệm vụ là cán bộ quân y, tham gia trên chiến trường máu lửa Bình Trị Thiên xưa (nay là tỉnh Quảng Bình). Từ năm 1961 đến 1970, ông làm việc ở Ty Y tế Quảng Bình. Sau này ông trở về làm ở Trường Y tế Thái Nguyên, đến năm 1983 ông được điều động về Hà Nội làm việc tại Viện Châm cứu, năm 2003 ông về hưu. Ông Liên tâm sự: "Chiến tranh đã qua đi hơn 30 năm, nhưng ký ức về cuộc chiến tranh luôn gợi nhớ lại trong ông về đồng đội của mình, những người đã hy sinh vì Tổ quốc".
Công trình mang dấu tích lịch sử
Mùa hè năm 1992, ông quyết định về thăm lại chiến trường xưa, thăm những đồng chí, đồng đội của mình đã mãi mãi nằm lại trên mảnh đất Nghĩa Ninh năm xưa. Trở về Hà Nội tiếp tục công tác và đến năm 2003, ông Liên quyết định bán nhà, huy động hai con trai đang định cư tại Ðức và gom góp gia sản, tất cả được hơn ba tỷ đồng để mang vào Quảng Bình mua đất, xây "bảo tàng".
Cách thành phố Ðồng Hới, tỉnh Quảng Bình 10 km đi theo đường Hồ Chí Minh huyền thoại, nhìn sang hướng tây là một Làng du lịch sinh thái văn hóa, nằm trên một khu đất rộng 13 ha, tại vực Quành, thôn 7, xã Nghĩa Ninh. Nơi đây ông Liên đã tái hiện không gian sống động, chân thực của một thời kỳ mưa bom, bão đạn chống Mỹ, cứu nước đầy gian khổ, anh hùng của người dân Quảng Bình.
Bảo tàng được bắt đầu từ một chiếc "cầu phao" (làm bằng thùng phuy) bắc qua một con suối, gợi nhớ cho người xem công việc của Bộ đội Cụ Hồ năm xưa đã tự sáng chế ra cầu phao để vận chuyển lương thực, vũ khí vào chiến trường. Từ "cầu phao" đi theo "con đường mòn giao liên" dài 200 m, hẹp, hai bên đường "cây cối um tùm" nên địch khó có thể phát hiện bộ đội ta đang hoạt động.
Ði hết đường giao liên là các "giao thông hào" chạy dọc ven làng (Nghĩa Ninh). Các giao thông hào này liên kết giữa các nhà trong làng để làm lối thoát ra ngoài nếu bị Mỹ ném bom. Ðến đây, trước mắt chúng ta là một xóm nhỏ của những năm 1960, với hơn chục ngôi nhà. Những ngôi nhà ở đây đều được xây theo kiểu nửa nổi nửa chìm, với những mái nhà tranh được xây dựng theo đúng nguyên mẫu: Nhà nhỏ lợp tranh, tường đất. Trong nhà có hầm chữ A để trú ẩn khi địch thả bom, các vật dụng được bảo vệ bằng các thùng đất để chứa các đồ dùng dễ cháy như chăn, màn, quần áo... Những ngôi nhà này thời chiến tranh có hai tác dụng vừa là chỗ ở của gia đình, đồng thời là kho chứa lương thực của Nhà nước. Những bao gạo được gửi vào nhà dân để chi viện cho tiền tuyến miền nam được mang khẩu hiệu "Cho không lấy, thấy không xin".
Ông Liên chỉ tay vào những bao gạo nói: "Trong chiến tranh gạo không nhiều, đói lắm... Nhưng người dân Quảng Bình không hề lấy một hạt gạo vì mỗi gia đình họ đều có con em đang chiến đấu ngoài chiến trường, nếu lấy gạo ăn là ăn xương máu của con em mình".
Trong khuôn viên bảo tàng còn "mọc" lên những kho xăng, kho quân trang của bộ đội để dọc tuyến đường nhưng không có một trạm canh gác, bởi đã được nhân dân bảo vệ.
Ðặc biệt, bảo tàng còn lưu giữ được hai chứng tích của thời đó là đường ống dẫn dầu vào nam nằm dưới suối Ba Ða và một trong bốn ụ súng phòng không 12 ly 7 của mặt trận Ðồng Hới. Bảo tàng còn có "Ðài tưởng niệm nhân viên y tế" để nhớ những đồng nghiệp của ông Liên đã hy sinh trong chiến tranh.
Giữa những mảnh bom, đạn to nhỏ đủ các cỡ được thu thập từ hàng bán sắt vụn, xếp chung quanh những hố bom còn sót lại sau chiến tranh, mang dòng chữ "Sản xuất giỏi chiến đấu cũng giỏi". Du khách đến thăm khu du lịch của ông Liên không khỏi xúc động và nhận ra rằng không nơi nào trên trái đất khát vọng sống lại mãnh liệt như ở đây.
Sâu nặng tình đồng đội
Nhiều năm qua, ông Liên đã bỏ công sức để tìm đến Nghĩa trang Quảng Bình, ghi lại tên, tuổi những liệt sĩ và lập thành một danh sách mộ chí liệt sĩ. Phân, chia các ngôi mộ theo từng tỉnh, thành phố và theo vần A, B, C được ông lưu giữ rất cẩn thận.
Trong 3.000 ngôi mộ, có 300 ngôi mộ chỉ có tên không có địa chỉ. Việc làm này của ông Liên góp phần giúp các gia đình có con em đã hy sinh mà chưa biết mộ đang ở đâu, mặt khác ông cũng có một người em trai đã hy sinh cho quê hương, cho đất nước, nên ông thấu hiểu sự mất mát đó. Làm được điều này, trong lòng ông thanh thản, vơi đi phần nào trách nhiệm của người còn sống với người đã mất. Ðây là việc làm mang ý nghĩa nhân văn cao đẹp của ông với đồng đội của mình và không phải ai cũng làm được.
Ðây là một công trình mang ý tưởng độc đáo ẩn chứa cái tâm, cái tình cảm sâu nặng của ông Liên với đồng đội, với quê hương Quảng Bình trong suốt 30 năm sống và gắn bó với mảnh đất giàu truyền thống này.
NGUYỄN THỊ THÚY
file:///I:/Bao%20%20Vuc%20Quanh/Nguoi%20xay%20bao%20tang%20thoi%20chien1.htm
|
|
Người
tái dựng một làng chiến tranh
13/09/2004 08:05
Ông là một người
Hà Nội. Sinh ra, lớn lên và công tác tại Hà Nội, gần cả cuộc đời gắn bó với
Hà Nội, nhưng có mười năm trai trẻ, theo tiếng gọi của Tổ quốc, ông băng
rừng, vượt núi vào chiến đấu tại miền Tây Quảng Bình. Mười năm ấy đã để lại
trong ông những ấn tượng không thể phai nhạt về mảnh đất, con người nơi đây
trong chiến tranh ác liệt. Để rồi sau hơn 40 năm, khi đã ở tuổi thất thập,
ông quay lại đây...
Theo lời anh cán
bộ địa chính thị xã Đồng Hới (tỉnh Quảng Bình) từ trung tâm thị xã ngược lên
phía Tây Bắc chừng 12km, chúng tôi có mặt tại Làng chiến tranh (thuộc khu vực
Quành, xã Nghĩa Ninh, thị xã Đồng Hới) của ông Nguyễn Xuân Liên. Ông Liên tâm sự với chúng
tôi, càng về già ký ức về thời trẻ càng sống dậy trong ông mãnh liệt, nhất là
quãng thời gian 10 năm (1961-1970) ông gắn bó, chiến đấu tại Quảng Bình. Đến
năm 1992, ông mới có dịp trở lại Quảng Bình. Nhìn mảnh đất này đang thay da
đổi thịt từng ngày, ông vừa vui lại vừa buồn. Ông vui bởi mảnh đất xưa nham
nhở những hố đạn bom nay là một rừng thông xanh bạt ngàn. Còn buồn
vì người ta mải lo làm ăn mà sẵn sàng xóa đi những dấu tích của một thời oanh
liệt - những công sự pháo, trận địa chống càn... Vậy là ông nảy ra ý định tái
tạo lại ngôi làng trong chiến tranh mà đến nay vẫn in đậm trong trí nhớ của ông. Ông bảo: “Cũng may vẫn còn
lại một đoạn địa đạo, vài ụ pháo mười
hai ly bảy”. Về lý do dựng làng, ông chân thành: “Mới đầu tôi định làm
chỉ như để là món quà gửi hương hồn các đồng đội của tôi, những cán bộ ngành
y tế đã hy sinh trên tuyến lửa Trị Thiên này. Nhưng rồi thấy mọi người động
viên nên nghĩ càng phải làm để cho con cháu biết ngày trước cha anh chúng đã
sống, chiến đấu thế nào chứ”.
Thế là đầu năm
2003, ông tạm rời phố phường Hà Nội vào Quảng Bình xin phép dựng làng.
Ông cười: “Tôi
nghĩ tái dựng một làng để cháu con có
thể hình dung cuộc chiến đấu khốc liệt và những hy sinh của cha anh cũng là
một cách để đền đáp mảnh đất đã che chở tôi suốt 10 năm bom đạn thôi”.
Đấy là ông nói
thế, chứ bà con thôn 7, xã Nghĩa Ninh này giờ chịu ơn ông nhiều lắm ! Dù cho đã có lúc bà con
gọi ông là ông “khùng”, ông “hâm”.
Một năm trước,
dân làng vùng đồi miền Tây này xôn xao cả một dạo khi nghe tin có ông cán bộ
hưu trí tận Hà Nội bỏ tiền mua hàng
chục héc ta đất đồi. Mà có phải để trồng cây hay lập trang trại gì cho cam.
Đằng này ông lại đi vét hố bom, đào hầm, dựng lên cả chục ngôi nhà tranh của ngót nửa thế kỷ trước mới lạ
! Chuyện của ông nói gầm trời này có
một thì hơi quá, nhưng ở cái xứ này chắc chẳng ai làm vậy.
Ông Liên nguyên
là một cán bộ ngành y tế đã nghỉ hưu. Năm ngoái vẫn sống yên ổn với vợ ở số nhà 415, C10 khu tập thể Tân Mai, Hà
Nội. Đùng một cái, ông bán nhà, đưa vợ một nửa tiền rồi cầm một nửa (0,8 tỷ)
vào Quảng Bình mua đất, xây làng. Ông tâm sự: “Trong khi người ta đua nhau bỏ làng lên phố thì tôi lại bỏ
phố về làng. Kể ra người ta cười cũng phải”.
Dạo ấy, có đợt vợ
ông làm căng lắm, bà dọa cả ly thân để cản ý định “gàn dở” của ông. Rồi thì ly thân thật.
Nhưng bây giờ,
nhờ cái ý định gàn dở của ông mà từ tháng 7-2003 đến nay, gần 30 con người
đang có công ăn việc làm trong khu làng của ông. Và cả con đường mới - niềm
mơ ước của bà con nơi này, tiện cho sản xuất, cho xe cộ vào. Nhìn con đường
mới bằng sỏi dài hơn 1 km từ đường Hồ Chí Minh vào ông vui lắm.
Tháng 7 vừa rồi
tôi quay lại vực Quành thì nghe anh Toàn, bảo vệ nói ông Liên đã đi Hà Nội.
“Nghe đâu ông đi chuyến này để nhận tiền của hai đứa con từ Đức gửi về, lấy
kinh phí cho việc xây dựng giai đoạn hai”. Anh Toàn nói thêm: “Đến giờ phút
này, ông cụ đã đổ vào đấy ngót 3 tỷ bạc chứ ít gì. Rứa mà một ngôi nhà tử tế cho riêng mình ông
vẫn chưa có.
Thực ra, nói là
“làng” thì cũng không thật chính xác. Vì trong khu vực 10 ha, ông Liên được
phép dựng làng chẳng có gia đình nào sinh sống cả.
Làng gồm một hệ
thống địa đạo dài 4km với hơn chục hạng mục công trình ở dưới sông, trên mặt
nước, trong lòng đất...
Dẫn chúng tôi đi
thăm hết 4km địa đạo, vừa bước lên cửa hầm của khu nhà khách, ông kể: “Một
năm trước địa đạo này bị san lấp chỉ còn có 1 km. Những căn hầm chữ A, lớp
học dã chiến này đều mới được phục
hiện. Ban đầu tôi thuê người về làm. Tự thân đi kiếm những vật dụng còn sót
lại của chiến tranh trong nhà dân. Nhưng dần dần bà con hay tin, người góp công đào hầm, người
có vật dụng gì thì đem cho nên cứ nhiều lên”.
Ấn tượng và cảm
động nhất là khu nhà trẻ với những chiếc nôi trẻ, chiếu cói. Nhiều mảnh cháy
sém được ông đem về tái hiện lại rất chân thực.
Xuôi đò về phía đông vực Quành, đi qua chiếc cầu
phao được ông ghép bằng những thùng phuy xanh đựng xăng trong chiến tranh,
chúng tôi bắt gặp ngổn ngang những bao
tải giả gạo, giả lương thực phục hiện cảnh lương thực, yếu phẩm thả trôi trên
sông nhằm tiếp tế cho bộ đội thời chiến. Trên sông có nơi cồn cát nổi lên để
lộ một đoạn ống dầu. Ông Liên giải thích,
đó là đường ống dẫn dầu thuộc hệ thống dẫn dầu vào đến tận Lộc Ninh
trong những năm miền Bắc chi viện cho miền
Sau hơn một
năm thi công, 13 hạng mục đã bước đầu
hoàn thành. Ông Liên sắp sửa bắt tay vào xây dựng giai đoạn hai.
Được biết, dự án
xây dựng làng chiến tranh giai đoạn hai của ông nhận được sự quan tâm lớn của
UBND tỉnh Quảng Bình bởi đây sẽ là điểm du lịch sinh thái, lịch sử trong
tương lai gần.
Đất nước đã qua hơn một phần tư thế kỷ im tiếng súng.
Cả nước đang như một công trường bộn
bề dựng xây và phát triển trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa của
hành trình đổi mới. Chiến tranh và những di tích của nó đang dần trở nên hiếm hoi, phai nhạt cùng quy luật của thời gian và tốc độ phát
triển kinh tế - xã hội. Phải làm gì để lớp
người trẻ tuổi hôm nay, những thế hệ sinh sau chiến tranh - hình dung
và thấu hiểu những mất mát gian khổ hy
sinh của cha anh những năm kháng chiến, đặng tri ân, tôn vinh và phát
huy truyền thống trong dựng xây đất nước hôm nay? Đó là câu hỏi khiến nhiều
cơ quan, cấp, ngành vẫn luôn nghĩ suy,
trăn trở.
Với nguyện vọng
và mục đích đầy ý nghĩa ấy, có thể nói, hành động tái hiện một ngôi làng
chiến tranh của cựu chiến binh người Hà Nội Nguyễn Xuân Liên ở Đồng Hới, Quảng Bình thật
đáng được ghi nhận và ủng hộ.
HNM
ANHTHU |
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)