Thứ Hai, 25 tháng 2, 2013
“Bơm“ hàng trăm tỷ đồng vốn ưu đãi vào “dự án trên giấy“?
“Bơm“ hàng trăm tỷ đồng vốn ưu đãi vào “dự án trên giấy“?
26/02/2013 | Chuyên mục: Kinh doanh
Dự án Nhà máy tinh bột Long Giang liệu có sử dụng vốn VDB sai mục đích?
Phát điện trên… giấy
Sáu năm trước, các cơ quan chức năng của tỉnh Quảng Bình đã chấp thuận cho Cty Xây dựng Tổng hợp Trường Thịnh (nay là Cty CP Tập đoàn Trường Thịnh) xây dựng khu liên hoàn Nhà máy thủy điện La Trọng ở vùng thượng nguồn sông Gianh.
Hệ thống này bao gồm các tổ máy đặt tại Khe Rôn (huyện Tuyên Hóa) công suất 6MW; Nhà máy Thủy điện Kim Hóa (huyện Tuyên Hóa) công suất 16MW và Nhà máy Thủy điện La Trọng (huyện Minh Hóa) công suất 18 MW. Tổng đầu tư cho cụm công trình năng lượng này trên 700 tỷ đồng.
Nhắm được nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng VDB, tháng 5/2007, tại xã Trọng Hóa (huyện Minh Hóa), Cty CP Thủy điện Trường Thịnh đã tổ chức một buổi lễ khá long trọng, với sự hiện diện của lãnh đạo Trung ương và nhiều quan chức địa phương để tuyên bố khởi công Thủy điện La Trọng.
Tại đây, những thông tin cụ thể về dự án được phát ra khiến nhiều người có mặt khi đó khấp khởi hy vọng về một đổi thay lớn cho vùng miền núi vốn nghèo khó của Quảng Bình: tổng đầu tư của dự án hơn 300 tỷ đồng; nguồn điện sẽ cung cấp cho Khu Kinh tế cửa khẩu quốc tế Cha Lo, Nhà máy Xi măng Sông Gianh và các xã vùng lân cận thường xuyên thiếu điện như Dân Hóa, Trọng Hóa…
Giám đốc Cty Xây dựng tổng hợp Trường Thịnh – ông Võ Minh Hoài lúc đó còn “chắc mẩm”: “Sau khi đi vào sản xuất, mỗi năm nhà máy sẽ nộp cho ngân sách trên 10 tỷ đồng. Cuối 2009, công trình sẽ được đưa vào sử dụng”. Nhưng nay – đã bước sang năm 2013 (tức đã hơn 5 năm), mà vẫn chưa thấy một dòng điện nào được phát ra từ thượng nguồn con sông Gianh. Nguồn thu cho ngân sách Nhà nước mà người đứng đầu doanh nghiệp này hứa hẹn đến nay vẫn chỉ là những chiếc “bánh vẽ”.
Vốn ưu đãi bị biến tướng?
Không chỉ khởi công rồi để dự án nằm “thi gan cùng tuế nguyệt”, hồi cuối năm ngoái, dư luận báo chí trong và ngoài tỉnh này còn râm ran xung quanh câu chuyện tiền hậu bất nhất của Cty CP Tư vấn Đầu tư Long Giang Thịnh – chủ đầu tư Dự án nhà máy tinh bột Long Giang (nằm ở huyện Quảng Ninh, Quảng Bình) trong quá trình triển khai dự án dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng, như: ô nhiễm môi trường, xáo trộn quy hoạch vùng nguyên liệu, tai nạn chết người…
Theo nguồn tin từ cơ sở, Nhà máy tinh bột Long Giang đã đăng ký lập dự án đầu tư với mục đích chế biến tinh bột dong riềng, với tổng vốn đầu tư trên 30 tỷ đồng. Và cũng như nhiều dự án khác, nhà máy này được hưởng khá nhiều chính sách ưu đãi, trong đó có nguồn vốn lãi suất thấp lên tới hàng chục tỷ đồng từ VDB chi nhánh Quảng Bình. Nhưng hiện tại, nó đang bị dư luận xì xào là sử dụng vốn sai mục đích do lúc khởi động đầu tư, nhà máy đăng ký sản xuất tinh bột dong riềng để làm căn cứ xin cấp vốn, nhưng khi đi vào hoạt động thì lại chuyển sang làm tinh bột sắn.
Liên quan tới vấn đề nêu trên, một nguồn tin khả tín của PLVN còn cho biết thêm, sau khi Dự án Thủy điện La Trọng được phê duyệt, Ngân hàng VDB chi nhánh tại Quảng Bình lập tức cam kết cấp 70% vốn/tổng đầu tư của dự án, với lãi suất cực kỳ ưu đãi (8,4%/năm) trong khi cùng lúc đó, hầu hết các ngân hàng thương mại đều thắt chặt tín dụng hoặc nếu vay được, doanh nghiệp cũng phải chấp nhận mức lãi suất cao gần gấp đôi.
Có thể thấy, trong bối cảnh như vậy mà Cty CP Thủy điện Trường Thịnh vẫn sở hữu được khoản vay gần 200 tỷ đồng, với lãi suất rất “mềm” là điều nhiều doanh nghiệp lúc bấy giờ dù nằm mơ cũng khó chạm tay vào được. Thế nhưng, sau nhiều năm vốn đã giải ngân vẫn chưa ai nhìn thấy được hình hài của cái nhà máy điện kia đâu.
Làm rõ thêm vấn đề này, chúng tôi đã tìm hiểu về thời điểm Ngân hàng VDB giải ngân vốn cho Dự án Thủy điện La Trọng 180 tỷ đồng, thì được biết nó rơi đúng thời điểm kinh tế đang khủng hoảng (năm 2010), nhiều DN lúc bấy giờ rất “khát” vốn để trang trãi nợ nần hoặc tái đầu tư cho sản xuất kinh doanh, Cty CP Tập đoàn Trường Thịnh là một DN hoạt động đa ngành nghề nên cũng không ngoại lệ. Điều này khiến người ta nghi vấn: Phải chăng vì gặp khó khăn nên nguồn vốn vay ưu đãi nói trên đã bị DN này sử dụng vào mục đích khác làm cho Dự án Thủy điện La Trọng đến nay vẫn chưa thể hoàn thành.
Từ 2009 – 2011, Ngân hàng VDB đã “rót” hơn 430 tỷ đồng (lãi suất 8,4 và 9,6%/năm) cho ít nhất là 3 dự án ở Quảng Bình. Trong đó, có khoản hơn 187 tỷ cấp cho một DN để nhập khẩu dây chuyền thiết bị từ Trung Quốc vào năm 2010, nhưng tới nay số máy móc này vẫn chưa có ở Việt Nam. Riêng Dự án Thủy điện La Trọng – đã ngốn hết khoản vay 180 tỷ đồng từ cách đây 2 năm, nhưng hiện cũng chưa ai thấy hình dạng của nhà máy này.
Tuấn Anh
Thứ Sáu, 1 tháng 2, 2013
VỰC QUÀNH: “BẢO TÀNG CHIẾN TRANH”, LIỆU CÓ TRỞ THÀNH NỖI XÓT XA CỦA MỘT THẾ HỆ ĐI TRƯỚC ?

ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Cụ Hồ, ông Lê Duẫn và oomh Phạm Văn Đồng những năm 1960s, treo ở “trụ sở” bảo tàng Vực Quành.
… Khi trời bắt đầu lâm thâm mưa, bốn bà con đành ra xe. Mình thấy có chút hụt hẩng và luyến tiếc. Bạn mình cũng thấy tiếc là giờ mới biết. Mà khi biết đưa con lên thăm quan thì có vẽ như “Bảo tàng Vực Quành” đã gần giống như phế tích. Hắn vẫn chưa hình dung ra những gì mình kể. Hắn cũng không hiểu vì sao “Vực Quành” trông như phế tích vậy? Mình nói, nguyên nhân sâu xa là cung cách làm ăn của Quảng Bình. Lãnh đạo tỉnh ủng hộ (trên nguyên tắc) nhưng cán bộ cấp trung gian không muốn thực thi những gì được chỉ đạo. Chắc không có màu mè chấm mút gì được đó thôi! Bác Liên lúc đầu chỉ làm “chơi” để lưu giữ chứng tích và giáo dục thế hệ sau đừng quên quá khứ. Song song với xây dựng “Vực Quành”, bác còn tham gia tìm kiếm phần mộ liệt sỹ đã hi sinh ở vùng tuyến lửa thời chiến tranh. Đóng góp của bác đã được VTV2 đưa lên sóng của mình.
Khi đã đầu tư bao công sức và tiền của, “Bảo tàng Vực Quành” được lên báo nhiều. Để tương xứng với “tầm vóc” sự quan tâm, bác Liên được tư vấn nâng “Bảo tàng Vực Quành” lên “Khu du lịch sinh thái văn hóa…”. Năm 2010, tỉnh Quảng Bình cấp “Giấy chứng nhận đầu tư” (GCNĐT) cho khu du lịch. Bác đã nộp GCNĐT cho Chi cục Thuế Đồng Hới. Theo luật đầu tư hiện hành, thì “Bảo tàng Vực Quành” được miễn tiền thuê đất (đầu tư) 10 năm. Thế mà Chi cục Thuế Đồng Hới lại đòi tiền thuê đất 2 năm 2010 và 2011 đến gần 800 triệu đồng.
Bảo tàng Vực Quành, dù đã biết đến nhiều năm, du khách trong và ngoài nước đã đến thăm quan. Nhiều trường cũng đưa các em học sinh đến dã ngoại để giáo dục lịch sử bằng trực quan sinh động. Nhưng tất cả đều miễn phí. Thế thì lấy tiền đâu để bác Liên nộp cho Chi cục thuế Đồng Hới?
Mấy hôm sau, ngồi cà-phê ở 81 Lý Thường Kiệt, Đồng Hới mình đưa câu chuyện này ra nói. Trong bàn, ngoài thằng bạn và mấy đứa, có chú em họ nhiều năm làm giám đốc Lâm trường Long Đại (Bảo tàng Vực Quành cũng thuộc địc bàn này) đưa ra bình luận. Nhiều đại gia nước ngoài vào thuê đất làm ăn như Coca Cola, Honda,.. lãi ầm ầm mà cũng được miễn tiền thuê đất. Cái bảo tàng văn hóa lịch sử của địa phương có chút xíu mà lại làm khó dễ. Chẳng qua chúng nó đòi ăn đó thôi !
Đó là lý do chính để công sức tiền của Bác Liên bao năm có cơ thành… phế tích.
Mình lại nhớ câu nói của triết gia người Đa-ge-xtan, Abutalip, mà nhà văn Raxun Gamzatob dẫn lại: Nếu anh bắn vào quá khứ bằng súng lục thì tương lai sẽ bắn vào anh bằng đại bác!
Thế hệ công chức trẻ sinh ra sau chiến tranh lại sống trong một xã hội ngày càng tao loạn về chuẩn mực lối sống, về giá trị đạo đức làm người thì làm sao mà có đủ nền tảng văn hóa để hiểu được giá trị di sản của cha ông ?
Buồn quá bác Nguyễn Xuân Liên nhỉ?

.. trời bắt đầu mưa lâm
thâm thì “đoàn” ra về. Vừa đi hết khoảng trăm mét đường nhựa vô “bảo
tàng” này thì mình thấy bên phải (hướng Đông) có con đường đất xe vô
được…

… xe đã chạy quá một đoạn, nhưng mình bảo thằng bạn dừng xe để mình vô “trinh sát” trước. Vào đến cuối đường thì thấy…

.. 2 cái cổng. Một cổng sắt kín mít và kiên cố. Một cổng gỗ đã đang mục nát..

Mình biết hướng của bảo
tàng là phía cổng gỗ. Đẩy cửa đi vô thì thấy một gia đình đang chuẩn bị
đám giỗ… Mình hỏi có lối đi qua bảo tàng không? Có bác Liên bên ấy
không?

… chủ nhà nhiệt tình báo
cho biết, bác Liên đã ra Hà Nội. Nếu mình muốn xem bảo tàng sẽ có người
dẫn đi… Nhìn sang bên kia bảo tàng có một chiếc phà tự tạo bằng các
thùng phuy và có một nàng Cún giống Nhật đang ve vẫy đuôi…

Cầu phao được kéo sang.

nàng Cún dzọt lên trước và xoắn xuýt đón “đoàn”…

… đoàn men theo bờ kênh không có lối mòn để vào bảo tàng…

… vì lối thăm quan theo
quy trình… ngược nên ngôi nhà đầu tiên đoàn gặp là “lớp học thời chiến”.
Đó là ngôi nhà tranh như bao ngôi nhà khác thời đó. Xung quanh được đúc
bằng đất biên hoa dày để tránh sự sát thương của mảnh bom. Dĩ nhiên bom
rơi trúng nhà thì vẫn tiêu cả lớp học. Nhưng nói theo kiểu xác suất
thóng kê chiến tranh của dân Quảng Bình thì… “bom rơi chưa chắc đã
trúng. Trúng chưa chắc đã chết. Chết chưa chắc đã tan xác. Tan xác may
ra vẫn còn nhặt được một vài rổ… thịt!

… nghe nói lớp học thời chiến nàng Út mình xăm xam đi vô để biết lớp học thời đó của ba mẹ như thế nào…

… “lớp học” chỉ còn ba cái
bàn ghép từ tre, gỗ. Ba bó củi và bàn thờ Tưởng Niệm các anh hùng liệt
sỹ, thầy cô giáo và viên chức ngành giáo dục Quảng Bình đã hi sinh trong
thời kỳ chiến tranh phá hoại…. (nhìn cảnh này mình thấy cay cay sống
mũi. Phải giải thích thêm con gái mình mới hiểu điều kiện học hành và sự
rủi ro nguy hiểm trong chiến tranh mà thầy cô và học sinh phải gánh
chịu…)

… tấm bảng đen ghi bài
giảng truyện ngắn “VỢ CHỒNG A PHỦ” của lớp học. Chẳng biết làm sao lại
“chạy về một “nhà dân” (chắc nhà, nơi thầy giáo ở trọ…)

… hệ thống đường giao
thông hào nối liền trường học, bệnh xá, trụ sở ủy ban và nhà dân được
tái hiện lại ở Bảo tàng Vực Quành. Nay đang bị sạt lỡ và hoang hóa…

.. nhà trẻ đã xuống cấp…

… bên trong hai hàng nôi
tái hiện tái hiện cuộc sống vùng tuyến lửa ác liệt mà ngành giáo dục QB –
VL vẫn duy trì được từ nhà trẻ đến cấp 3, sư phạm…

… một ngồi nhà điển hình
của vùng quê Quảng Bình thời chiến tranh. Những ngồi nhà như thế này,
hồi đó thuộc diện khá giả do cha ông để lại. Nhà kiều nhà lồng (nhà
rường) nhiều cột. Bác Liên cho biết, thời bác bắt đầu xây dựng bảo tàng,
người dân QB bắt đầu đua nhau phá bỏ nhà cũ. Bác mua lại rất rẽ các
ngôi nhà này. Mình xác nhận điều này, vì giai đoạn 2000 – 2005, chính
anh trai mình cũng phá bỏ ngôi nhà lồng nhiều cột một gian hai chái của
ông già để lại. Phong trào xây nhà gạch kiểu nhà hộp có đổ bê-tông cốt
thép cao ráo vuông vức để chống lụt bão. Nhưng trong một không gian có
vườn tược cây cối trong nó rất nửa tỉnh nửa quê. Rất nhiều nhà như thế
bất chấp vùng trũng hay lụt lội hay vùng đồi cao ráo… Bây giờ các thành
phố mua lại nhà này rất đắt để làm quán xá…

… đây là cái ĐÔN. Nó rất
phổ biến thời chiến tranh phá hoại của không lực Mỹ. Nó có khung cây và
gỗ, nhưng trét đất sét trộn với rơm. Nơi cất giữ lương thực và đồ dùng
dễ bị cháy do bom Mỹ…

.. vẫn có những gia đình
sợ bom rơi trúng, nhà sập thì ĐÔN cũng mất nên làm cách xa nhà ngoài
vườn. Rũi nhà cửa có bề gì thì vẫn còn có cái ăn. Thời đó hầu như không
có trộm cướp như bây giờ….

… những bụi sả, vừa là cây
thảo dược vừa là gia vị, không thể thiếu của mỗi gia đình Quảng Bình
thời chiến tranh. Ở bảo tàng Vực Quành, những bụi sả này cũng “xòe cánh
nhớ cánh thương”…

… trời bắt đầu mưa nặng hạt. Mấy bà con cũng ráng đi thăm hết những khu nhà còn lại. Bắt đâu đi vô khu vực trạm xá dã chiến…

.. xuống hầm Bệnh xá dã chiến..

.. một cá mổ thời chiến dưới hầm phẫu thuật qua bức ảnh còn sót lại..

.. trong hầm còn sót lại chiếc bàn mổ dã chiến và mấy bức ảnh phóng to mô tả cứu chữa thương binh thời chiến…

… có hai đường “hầm chữ A” liên thông giữa “nhà phẩu thuật” và “nhà hậu phẫu”, của bảo tàng…

… nghe mình giới thiệu,
con gái mình nói: nghe rồi giờ con mới hiểu hầm chữ A là thế nào. Sau đó
nàng chui qua lối thông ra ngoài…

.. nới cuối cùng đoàn đến là ngồi nhà “hội trường kiêm
trụ sở” thời xưa. Nếu bảo tàng còn hoạt động, thì đây là điểm đến đầu
tiên trong chuổi nhà của “làng xã thời chiến”…

.. “trụ sở” trống hươ
trống hoác. Vẫn còn sot lại cái bảng, két sắt của thủ quý, 3 bức ảnh màu
của Cụ Hồ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và hai ông Lê Duẫn, Phạm Văn Đồng
và…

… tấm bản đồ (by hand) về tọa độ lửa cung đường Trường Sơn trên đất Quảng Bình thời chiến…

Gió mùa đông bắc về, đoàn bắt đầu ra về kẻo sợ mưa to. Mình nán chụp mấy bức hình lãnh tụ. Con gái quay lại giục Ba về…

… nơi đến trước lúc ra về là nơi ở của bá Nguyễn Xuân Liên tại bảo tàng…

.. ngôi nhà ba gian giống
như các ngôi nhà dân thời chiến tranh. Gian trái tập hợp các hiện vật
(chắc là gom lại sau khi bác Liên rời “làng”. Bên phải chiếc giường gỗ
còn nguyên chăn chiếu (chắc chú Toàn ngủ coi Làng). Giữa có bàn thờ đơn
sơ và di ảnh của tiền nhân. Chiếc điện thoại không dây của Viettel vẫn
đổ chuông khi mình bấm sô mà chú Toàn cho. Hai bên cột treo câu đối và
chữ TÂM. TÂM GIA BẢN. TÂM LÀ GỐC…

… Mình ngoái lại lần cuối chiếc phà + cầu pháo tự kéo… Cảnh sông nước đẹp buồn tê tái…

.. ngoài những chứng tích
chiến tranh đang dần trở thành phế tích, đọng lại trong mình là hình ảnh
nàng Cún của “Làng Vực Quành”. Mình không rõ là của Bác Liên hay của
chú Toàn. Nhưng khi mình đến “bến phà”. Nó đứng một mình trên “phà”.
Mình là người đầu tiên xuống phà nó quấn quít mừng rõ như gặp lại bác
Liên đi xa mới về. Khi mình lên bờ trước, nó dzọt lên và nhảy chôm lên
mình, khi đang chụp ảnh. Ra về, nó vẫn còn lưu luyến với con gái khi mọi
người đã lên xe và nó còn….

.. chạy theo xa một quảng
dài, gần ra đến đường nhựa mới quay về… trong vẽ mặt của nàng Cún rất
buồn. Không giống như vẽ mặt của nó khi “đoàn” mới đến…

… trên đường về, trời mưa
như trút nước. Đến nhà bạn thì mới biết đợt gió mùa đông bắc kèm ảnh
hưởng của áp thấp nhiệt đới.. đường Lý Thường Kiệt, Đồng Hới là đường QL
1A mà buổi trưa vắng hoe xe cộ…
Nhà thằng bạn nối khố của mình,
Trần Đăng Đỉu, vốn là dân học chế tạo máy, có cái khách sạn mini 16
phòng. Khách sạn Xuân Hương. Địa chỉ 79 Lý Thường Kiệt, TP Đồng Hới,
Quảng Bình. Nếu Bọ, Mạ nào quan tâm Bảo tàng Vực Quành hãy ghé Khách sạn
Hương Xuân, bạn mình sẽ đưa đi thăm “Bảo tàng làng xã Quảng Bình thời
chiến tranh” đang có nguy cơ thành phế tích…. Đồng Hới, 25/12/2012 – Nha Trang, 13/01/2013
Sao Hồng
Thứ Hai, 7 tháng 1, 2013
VỰC QUÀNH: “BẢO TÀNG CHIẾN TRANH”, LIỆU CÓ TRỞ THÀNH NỖI XÓT XA CỦA MỘT THẾ HỆ ĐI TRƯỚC ? (Sao Hồng).
VỰC QUÀNH: “BẢO TÀNG CHIẾN TRANH”, LIỆU CÓ TRỞ THÀNH NỖI XÓT XA CỦA MỘT THẾ HỆ ĐI TRƯỚC ?
bởi Sao Hồng vào 7 tháng 1 2013 lúc 1:02 ·
… Khi trời bắt đầu lâm thâm mưa, bốn bà con đành ra xe. Mình thấy có chút hụt hẩng và luyến tiếc. Bạn mình cũng thấy tiếc là giờ mới biết. Mà khi biết đưa con lên thăm quan thì có vẽ như “Bảo tàng Vực Quành” đã gần giống như phế tích. Hắn vẫn chưa hình dung ra những gì mình kể. Hắn cũng không hiểu vì sao “Vực Quành” trông như phế tích vậy?
Mình nói, nguyên nhân sâu xa là cung cách làm ăn của Quảng Bình. Lãnh đạo tỉnh ủng hộ (trên nguyên tắc) nhưng cán bộ cấp trung gian không muốn thực thi những gì được chỉ đạo. Chắc không có màu mè chấm mút gì được đó thôi! Bác Liên lúc đầu chỉ làm “chơi” để lưu giữ chứng tích và giáo dục thế hệ sau đừng quên quá khứ. Song song với xây dựng “Vực Quành”, bác còn tham gia tìm kiếm phần mộ liệt sỹ đã hi sinh ở vùng tuyến lửa thời chiến tranh. Đóng góp của bác đã được VTV2 đưa lên sóng của mình.
Khi đã đầu tư bao công sức và tiền của, “Bảo tàng Vực Quành” được lên báo nhiều. Để tương xứng với “tầm vóc” sự quan tâm, bác Liên được tư vấn nâng “Bảo tàng Vực Quành” lên “Khu du lịch sinh thái văn hóa…”. Năm 2010, tỉnh Quảng Bình cấp “Giấy chứng nhận đầu tư” (GCNĐT) cho khu du lịch. Bác đã nộp GCNĐT cho Chi cục Thuế Đồng Hới. Theo luật đầu tư hiện hành, thì “Bảo tàng Vực Quành” được miễn tiền thuê đất (đầu tư) 10 năm. Thế mà Chi cục Thuế Đồng Hới lại đòi tiền thuê đất 2 năm 2010 và 2011 đến gần 800 triệu đồng.
Bảo tàng Vực Quành, dù đã biết đến nhiều năm, du khách trong và ngoài nước đã đến thăm quan. Nhiều trường cũng đưa các em học sinh đến dã ngoại để giáo dục lịch sử bằng trực quan sinh động. Nhưng tất cả đều miễn phí. Thế thì lấy tiền đâu để bác Liên nộp cho Chi cục thuế Đồng Hới?
Mấy hôm sau, ngồi cà-phê ở 81 Lý Thường Kiệt, Đồng Hới mình đưa câu chuyện này ra nói. Trong bàn, ngoài thằng bạn và mấy đứa, có chú em họ nhiều năm làm giám đốc Lâm trường Long Đại (Bảo tàng Vực Quành cũng thuộc địc bàn này) đưa ra bình luận. Nhiều đại gia nước ngoài vào thuê đất làm ăn như Coca Cola, Honda,.. lãi ầm ầm mà cũng được miễn tiền thuê đất. Cái bảo tàng văn hóa lịch sử của địa phương có chút xíu mà lại làm khó dễ. Chẳng qua chúng nó đòi ăn đó thôi !
Đó là lý do chính để công sức tiền của Bác Liên bao năm có cơ thành… phế tích.
Mình lại nhớ câu nói của triết gia người Đa-ge-xtan, Abutalip, mà nhà văn Raxun Gamzatob dẫn lại: Nếu anh bắn vào quá khứ bằng súng lục thì tương lai sẽ bắn vào anh bằng đại bác!
Thế hệ công chức trẻ sinh ra sau chiến tranh lại sống trong một xã hội ngày càng tao loạn về chuẩn mực lối sống, về giá trị đạo đức làm người thì làm sao mà có đủ nền tảng văn hóa để hiểu được giá trị di sản của cha ông ?
Buồn quá bác Nguyễn Xuân Liên nhỉ?
.. trời bắt đầu mưa lâm thâm thì "đoàn" ra về. Vừa đi hết khoảng trăm mét đường nhựa vô "bảo tàng" này thì mình thấy bên phải (hướng Đông) có con đường đất xe vô được...
... xe đã chạy quá một đoạn, nhưng mình bảo thằng bạn dừng xe để mình vô "trinh sát" trước. Vào đến cuối đường thì thấy...
.. 2 cái cổng. Một cổng sắt kín mít và kiên cố. Một cổng gỗ đã đang mục nát..
Mình biết hướng của bảo tàng là phía cổng gỗ. Đẩy cửa đi vô thì thấy một gia đình đang chuẩn bị đám giỗ... Mình hỏi có lối đi qua bảo tàng không? Có bác Liên bên ấy không?
... chủ nhà nhiệt tình báo cho biết, bác Liên đã ra Hà Nội. Nếu mình muốn xem bảo tàng sẽ có người dẫn đi... Nhìn sang bên kia bảo tàng có một chiếc phà tự tạo bằng các thùng phuy và có một nàng Cún giống Nhật đang ve vẫy đuôi...
(mai post ảnh tiếp, giờ đi ôm 3M đã
Chủ Nhật, 6 tháng 1, 2013
Những bài thơ về cuộc đời của tuổi hai lăm
KÍNH DÂNG HƯƠNG HỒN NHỮNG NGƯ DÂN CỒN SẺ (QUẢNG BÌNH) ĐÃ BỎ MÌNH TRÊN BIỂN ĐÔNG.
Dâng tặng hương hồn những người đã nằm lại đáy biển khơi
Những ngày buồn cùng nỗi buồn của người Cồn Sẻ, lang thang gặp bài thơ này trên trang của chị Phuong Dang Bich, được biết đây là bài thơ của Nồng Nàn Phố đăng trên FB.
Thật lạ, sao có nhiều điều suy tư đến nao lòng giống mình . Chép về đây để qua tiếng thơ của Nồng Nàn Phố gửi một lời chia buồn cùng thân nhân những ngư dân quê nghèo đã bỏ mình trên biển Đông.
Những bài thơ về cuộc đời của tuổi hai lăm
Dâng tặng hương hồn những người đã nằm lại đáy biển khơi
Em khóc gì đó em
Có phải biển xanh đã cướp đi người cha không quen dạy em cách đánh vần mà chỉ trần mình ra hốt nắng, hốt cá, hốt vất vả quê hương
Có phải mẹ đã đánh rơi chiếc nón lá trên dặm đường
Khi gánh hàng giữa đêm khuya không đủ ấm để quay về
Em khóc gì đó em
Hãy cười lên nào, vì quanh em có vạn kẻ u mê
Đang dành những giọt nước mắt mẹ cha cho để khóc cho một nhóm nhạc Hàn, một ngôi sao vừa chết, hay vé xem phim rạp A, B, C hết.. hay chỉ là thấy mệt khi không có xe hơi
Những kẻ đang nằm, ngồi
Nguyền rủa cuộc đời sao bất công, khiến đôi tay không thon thêm, mắt không hai mí, da không trắng, và tóc không mướt bóng...
Vị kỷ
Rỗng
Cả một kiếp người
Em khóc gì đó em
Hãy nhoẻn cười
Con nít có quyền được vui, sướng, không âu lo, không đau đớn
Ở ngoài kia cha đang ru biển lớn
Mẹ đang oằn vai gánh những ngả đường để em bớt thương đau
Đừng làm cho giọt nước mắt nát nhàu
Vì tuổi thơ ai cũng cần được hạnh phúc
Trong một góc tối nào đó .... bạn đánh mất chính mình.
Cũng nhờ vào đó, bạn thấy mình thật ngu ngốc.
Bạn thấy còn nhiều người không thể nào bằng đụơc bạn.
Khi bạn có cơm, bạn lại chê nhão bảo khét trong khi bao nhiêu người chết đói ? Bạn tự hủy hoại mình trong khi bao nhiêu người muốn lành lặn dù trong một bứơc chân họ đi ?
Bạn có một gia đình, nhưng có lúc bạn lại chán chường về nó, dù trăm người chỉ mong một phút của bạn !
Ngôi nhà bạn quá nhỏ ? Ít ra nó to hơn tờ poster thằng bé ăn xin che cho đỡ uớt !
....Có lẽ cuộc sống còn lắm bất công. Dù sao thì hãy sống và nhìn xung quanh, bạn nhé
Trời ơi!
Cha đang đổ sóng xanh lên ngọn hải âu trắng
Mẹ ôm chiếc nón lá đi dọc bờ biển quệt mắt câm lặng
Có lẽ... tết này nhà mình chẳng được vui
Trời ơi!
Cha nằm chênh vênh trên mui
Chiếc thuyền bằng tuổi con mới hôm qua lũ bạn còn chơi trốn tìm trên đó
Mắt mẹ đỏ
Mắt con trơ đau
Trời ơi
Cha đang bình thản quấn lại tấm lưới nát nhàu
Đi về đáy biển
Mẹ đau điếng
Gào lên như con quạ đói lòng
Con phải nói gì với mùa đông
Rằng cái lạnh của tháng 12 không bằng cái căm căm hôm nay con nhận được
Trời ơi
Từ nay sao con biết trước
Tóc cha sẽ bạc, da cha sẽ nhăn nheo, má cha sẽ hóp như nào khi cung thời gian đi qua biển
Chiếc nón lá để tang đen
Con cột nỗi đau lên biển
Cha ơi... Hãy trở về khi thấy con "lớn" nghen cha
... Biển chiều nay chẳng hiền hòa
Chẳng rì rào phi lao
Hay tiếng hải âu vỗ cánh
Có một tiếng thì thào
Ru con bằng bài ca cha gửi về từ đáy biển
Nguồn: http://www.facebook.com/nong.n.pho/posts/188451354633423?comment_id=660652¬if_t=comment_mention
VỰC QUÀNH: TÌM LẠI DẤU XƯA CỦA MỘT THỜI ĐẠN BOM
VỰC QUÀNH: TÌM LẠI DẤU XƯA CỦA MỘT THỜI ĐẠN BOM
Bác Nguyễn Xuân Liên thời "Vực Quành" còn sôi động...
Bác Nguyễn Xuân Liên thời “Vực Quành” còn sôi động…
Mình là dân Quảng Bình. Từ ngày 4 tháng 8 năm 1964 đã nghe tiếng ì ầm tàu bay và tàu chiến Mỹ trên bầu trời và ngoài biển Đông. Ngày hôm sau, mùng 5 tháng 8, đã phải núp bụi chuối và gốc cây lá kè (cọ) để trốn máy bay Mỹ. Cho đến hết năm 1972 mới vắng dần tiếng bom rơi, nhưng đạn (bom bi) vẫn còn nổ đến hơn chục năm nữa …
Trừ 2 năm sơ tán ra Thọ Xuân, Thanh Hóa (1969-1970), thì mình “coi như là” lớn lên dưới thời bom đạn. Mình đã chứng kiến cảnh nhà tan cửa nát, làng xóm tan hoang và những cái chết tức tưởi. Thế nên ký ức về chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân Hoa Kỳ với “vùng lửa Quảng Bình – Vĩnh Linh” mình không bao giờ quên.
Năm 2004, qua báo chí mình biết bác Nguyễn Xuân Liên bỏ công sức và tiền bạc tái hiện lại cuộc sống vùng đất lửa Quảng Bình những năm chiến tranh đó. Bác Nguyễn Xuân Liên, từ 1961 – 1970, đã bám trụ với ngành Y tế và người dân Quảng Bình. Như vậy bác đã sống ở tuyến lửa trọn cuộc chiến tranh phá hoại. Gần 10 năm bám trụ với mảnh đất Quảng Bình như là mối duyên nợ. Ký ức chiến tranh, cái tình của người dân Quảng Bình đẫm thấm vào máu thịt của bác.
Như sợ bị các thế hệ sau lãng quên bác đã bán nhà ở thủ đô, chịu bao tiếng thị phi để vào Quảng Bình mua đất, thuê người lập và xây dựng nên bảo tàng “Quảng Bình thời máu lửa”. Gọi là “bảo tàng chiến tranh Vực Quành”. Về sau đổi tên thành “Khu du lịch sinh thái – văn hóa Vực Quành” (mình gọi tắt là Vực Quành). Báo chí đã viết nhiều về “Vực Quành” từ 10 năm nay. Ngay cả đài truyền hình NHK Nhật Bản cũng quay phim và đưa lên chường trình quốc tế ! (nhấn vào đây
Mình “thoát ly” và sống xa quê từ 1977. Lâu lâu mới về quê khi có hiếu hỉ. Mình thuộc típ người hoài cổ. Về quê mình dắt con gái út đi theo. Vừa để thăm quê vừa cho con hiểu thêm về những vùng đất đã trải qua bom đạn thời chiến tranh.
Năm 2009, hai cha con mình về quê để tang cho chị. Mình có ý định đưa cháu về thăm “Bảo tàng… Vực Quành” để “ôn cố tri tân”. Nhưng rồi không quay ra Đồng Hới, hai cha con theo anh trai làm chuyến “du lịch tự hành” vùng DMZ Đường 9 – Khe Sanh, thăm Lao Bảo – sân bay Tà Cơn, Dốc Miếu…
Lần về quê cuối tháng này, cha con mình mới có buổi học lịch sử chiến tranh bằng “phương pháp trực quan” tại “bảo tàng chiến tranh Vực Quành” của Bác Nguyễn Xuân Liên.
Ra Đồng Hới tối hôm trước, sáng hôm sau mình hỏi thằng bạn nối khố. Lên Vực Quành bao xa. Nó hỏi lại Vực Quành ở chổ mô. Có khu du lịch à? Mình bảo mãi lo làm ăn nên không biết “giáo dục lịch sử quê hương” cho con cái chi cả! Thực ra, thì nhiều người ở Đồng Hới, nhất là cán bộ chỉ đọc báo lề… đảng, ít người biết “bảo tàng chiến tranh Vực Quành” ngay chính quê mình.
Khi nghe mình kể sơ sơ những gì mình biết về chuyện Bác Liên bỏ Hà Nội vô Quảng Bình xây dựng “bảo tàng chiến tranh”. Nó ngạc nhiên vô cùng. Hôm sau nó đánh xe chở mình cùng hai cô con gái út của hai đứa đi “học lịch sử một thời đạn bom” của Quảng Bình….
Đến đây mình kể câu chuyện “tìm lại dấu xưa của một thời đạn bom” bằng hình ảnh mà mình chụp được.
1. MÒ MẪM DÒ ĐƯỜNG..
Trồi âm u như báo hiệu đợt gió mùa đông bắc sắp về. T ừ trung tâm Đồng Hới lên tới đường 15 (bây giờ là Đường Hồ Chí Minh) khoảng 8 cây số. Lên đến đường 15 rẻ trái về Nam vừa đi vừa hỏi đường. Gặp người đi đường mới biết xe chạy lố gần môt cây số. Quay lại gặp đoạn đường nhựa có bảng hiệu cơ sở gạch tuy-nen thì theo đường đó.
Đi hết đoạn đường nhựa khoảng một cây số thì gặp con đường này…
… xen chạy thêm đoạn nữa chỉ thấy rừng thông hai bên mà không có bản hiệu “bảo tàng” hay “khu du lịch sinh thái” gì cả….
… gặp một cháu công nhân đang lấy nhựa thông, cháu cho biết quay xe lại gặp cái cổng bên phải chính là cổng vào…
A, đây rồi! Mình vạch lá bụi dây leo mới thấy cái biển hiệu: “Khu du lịch sinh thái văn hóa – lịch sử Vực Quành”, bằng hai thứ tiếng Việt – Anh
xe không vào được, đành để ngoài. Mấy bà con lội vô xem với tâm trạng….
… xót xa và hụt hẩng. Mình cố sục sạo tìm lối đi sâu hơn nữa. Thằng bạn và hai bé thì thẩn thơ với hoa dại và cỏ trinh nữ…
.. và dấu tích hố bom còn sót lại. Xung quanh cây trinh nữ trùm kín và nở hoa …
… khung nhà cháy…
… và bảng giới thiệu tóm tắt lịch sử chiến tranh ở Vực Quanh…
.. theo lối mòn mình thấy một bến nước. Chắc bên kia mới là khu chính đang có người trong coi…
… trời bắt đầu mưa lâm thâm. Cả “đoàn” ra xe mà cô con gái của thằng bạn như còn luyến tiếc….
(còn nữa… khuya rồi, ngủ đã, mai còn đi làm…)
Thứ Sáu, 4 tháng 1, 2013
Họp bàn biện pháp phối hợp tìm kiếm ngư dân gặp nạn trên biển
Họp bàn biện pháp phối hợp tìm kiếm ngư dân gặp nạn trên biển
(Website Quảng Bình) - Chiều ngày 03-01-2013, Ban Chỉ huy Phòng chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn (PCLB và TKCN) tỉnh đã tổ chức buổi họp bàn biện pháp phối hợp tìm kiếm ngư dân gặp nạn trong vụ chìm tàu cá mang số hiệu QB 93714 TS và tàu QB 93469TS mất tích vừa qua. Đồng chí Trần Văn Tuân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì cuộc họp.
Theo báo cáo của lãnh đạo huyện Quảng Trạch, ngày 30/12/2012, tàu cá mang số hiệu QB 93714TS do anh Nguyễn Phong (Cồn Sẻ, Quảng Lộc, Quảng Trạch) đang trên đường vào trú ẩn thì đã bị sóng đánh chìm tại vị trí cách cửa Gianh khoảng 7 hải lý, trên tàu có 14 ngư dân (hiện mới tìm được thi thể của một ngư dân là anh Mai Khương Duy). Tiếp đó, ngày 02/01/2013, tàu cá mang số hiệu QB 93469TS do anh Nguyễn Đức Thắng ở xã Quảng Minh (Quảng Trạch) làm thuyền trưởng được báo là mất tích đã 03 ngày. Chiều tối ngày 02/01/2012, các đơn vị đã trục vớt được Tàu cá QB 93714TS nhưng không tìm thấy thêm thi thể ngư dân nào. Hiện các cơ quan chức năng đang huy động lực lượng phối hợp triển khai công tác cứu hộ, tìm kiếm các nạn nhân còn lại.
Tại buổi họp, đại diện lãnh đạo các sở, ngành, địa phương liên quan đã dành nhiều thời gian bàn các giải pháp, phương án tìm kiếm ngư dân và tàu cá đang mất tích, trong đó tập trung nâng cao hiệu quả công tác phối hợp giữa các lực lượng chức năng nhằm nâng cao hiệu quả công tác tìm kiếm.
Phát biểu tại buổi họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh duy trì hoạt động của tàu Hải đội 2 và tăng cường lực lượng các đồn Biên phòng tuyến biển phối hợp với ngư dân, chính quyền địa phương huyện Quảng Trạch tiếp tục các hoạt động tìm kiếm. Cảng vụ Quảng Bình có nhiệm vụ hướng dẫn tàu các cơ quan, đơn vị chức năng tham gia tìm kiếm trên biển. Công an tỉnh huy động lực lượng phối hợp đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn, đặc biệt là 2 địa phương có tàu bị chìm và mất tích. Các địa phương từ Quảng Trạch đến Lệ Thủy phối hợp tìm kiếm các ngư dân mất tích. UBND tỉnh sẽ gửi công văn đến tất các các tỉnh ven biển trong toàn quốc, đề nghị hỗ trợ tìm kiếm cứu nạn. Bên cạnh đó, tỉnh cũng sẽ hỗ trợ 330 triệu đồng cho công tác trục vớt tàu cá bị nạn và các lực lượng chức năng tham gia công tác tìm kiếm ngư dân và tàu cá đang mất tích.
Ngọc Hà
Thứ Năm, 3 tháng 1, 2013
Bài diễn văn của ông thợ cạo trong vị thế một nhà độc tài vĩ đại bất đắc dĩ
|
Bài diễn văn của ông thợ cạo trong vị thế một nhà độc tài vĩ đại bất đắc dĩ
|
|
|
Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn
Lời người dịch:
The Great Dictator (Nhà độc tài vĩ đại)
là một cuốn phim khôi hài của Charlie Chaplin. Được trình chiếu lần đầu
vào tháng 9 năm 1940 tại New York, rồi xuất hiện tại nhiều rạp cinema
trên khắp nước Mỹ vào tháng 10, và đến với công chúng của nước Anh vào
tháng 11 năm ấy. Sau đó, cuốn phim được trình chiếu ở Pháp vào tháng 4
năm 1945, ngay trước khi Thế Chiến II kết thúc.
Đây là cuốn phim “nói” đầu tiên của Charlie
Chaplin và được xem là tác phẩm điện ảnh thành công nhất của ông. Trong
phim có rất nhiều đoạn tuyệt vời, nhưng đoạn gây xúc động và để lại ấn
tượng sâu đậm nhất trong tôi là đoạn ông thợ cạo (do chính Chaplin đóng)
bị nhận diện nhầm là nhà độc tài vĩ đại (cũng do chính Chaplin đóng),
và bị mời lên khán đài để đọc một bài diễn văn được truyền thanh khắp
thế giới. Trong vị thế một nhà độc tài vĩ đại bất đắc dĩ, ông thợ cạo
bắt đầu bài diễn văn của ông với vẻ do dự, nhưng càng diễn đạt tư tưởng
của mình thì ông càng trở nên lưu loát hơn, và giọng nói của ông càng
lúc càng mạnh mẽ, quyết liệt, đầy xúc cảm và sức thuyết phục.
Đây là một bài diễn văn tuyệt vời được trình
diễn một cách tuyệt vời bởi thiên tài Charlie Chaplin. Ở thế kỷ 21,
chúng ta có thể cho rằng một số ý tưởng trong bài diễn văn này không còn
mới mẻ. Tuy nhiên, là một người Việt Nam trong thời điểm này, tôi cảm
thấy xúc động sâu xa mỗi lần nghe lại những đoạn cuối cùng trong bài
diễn văn của ông thợ cạo.
Tôi xin gửi đến các bạn bản dịch Việt ngữ
của bài diễn văn, và mời các bạn cùng xem lại đoạn phim này trên
Youtube, theo link dưới đây:
BÀI DIỄN VĂN CỦA ÔNG THỢ CẠO
TRONG VỊ THẾ MỘT NHÀ ĐỘC TÀI VĨ ĐẠI BẤT ĐẮC DĨ
Tôi xin lỗi. Tôi không muốn làm một đại đế. Đó không phải
là công việc của tôi. Tôi không muốn thống trị hay chinh phạt ai cả.
Trong khả năng của mình, tôi muốn giúp đỡ mọi người — Do-thái, không
Do-thái, da đen, da trắng.
Tất cả chúng ta đều muốn giúp đỡ nhau. Con người là như
thế. Chúng ta muốn sống vì niềm vui của nhau — không phải vì nỗi khốn
khổ của nhau. Chúng ta không muốn thù ghét và khinh bỉ nhau. Thế giới
này có đủ chỗ cho mọi người và quả đất tốt lành này thì giàu có và có
thể nuôi sống mọi người.
Con đường của sự sống có thể là tự do và đẹp đẽ, nhưng
chúng ta đã đánh mất con đường ấy. Sự tham lam đã đánh độc tâm hồn con
người, đã vây hãm thế giới trong sự oán thù, đã xua chúng ta dấn bước
vào sự lầm than và đổ máu. Chúng ta đã phát triển tốc độ, nhưng chúng ta
đã giam hãm chính mình. Máy móc đáng lẽ mang đến cho chúng ta sự dư
dật, thì lại khiến chúng ta đói rách. Sự hiểu biết của chúng ta đã làm
chúng ta trở nên chua cay; sự khôn khéo của chúng ta đã làm chúng ta trở
nên khắc nghiệt. Chúng ta suy nghĩ quá nhiều và cảm nhận quá ít. Hơn cả
máy móc, chúng ta cần tình người. Hơn cả sự khôn khéo, chúng ta cần sự
tử tế và sự dịu dàng. Không có những phẩm tính này, cuộc sống sẽ trở nên
cuồng bạo và chúng ta sẽ đánh mất tất cả.
Máy bay và máy truyền thanh đã mang chúng ta đến gần nhau
hơn. Bản chất của những phát minh này đòi hỏi thiện tâm của con người,
đòi hỏi tình anh em trong nhân loại, đòi hỏi sự hợp quần của tất cả
chúng ta. Ngay trong giây phút này tiếng nói của tôi đang đến với hàng
triệu người trên khắp thế giới — hàng triệu người đàn ông, đàn bà, và
trẻ con đang tuyệt vọng — những nạn nhân của một hệ thống — cái hệ thống
đã sai khiến những kẻ hành hạ và giam cầm những người vô tội. Đối với
những ai có thể nghe tôi, tôi nói: “Đừng tuyệt vọng.” Sự khốn khổ hôm
nay đang đè nặng trên chúng ta chỉ là khoảnh khắc ngắn ngủi của sự tham
lam, chỉ là sự cay đắng của những kẻ sợ hãi trước sự tiến bộ của nhân
loại. Lòng thù hận của con người sẽ trôi qua, và những tên độc tài sẽ
chết, và cái sức mạnh mà họ chiếm đoạt từ con người sẽ trở lại với con
người. Và đến khi con người còn phải chết đi, thì khi ấy tự do vẫn không
hề tàn lụi.
Các chiến sĩ! Đừng nạp mình cho những con thú — những kẻ
khinh bỉ các bạn và bắt các bạn làm nô lệ, những kẻ đặt cuộc sống của
các bạn vào hệ thống, điều khiển hành động của các bạn, ý nghĩ của các
bạn và cảm xúc của các bạn! Những kẻ trui rèn các bạn, kiểm soát khẩu
phần của các bạn, xem các bạn như trâu bò, dùng các bạn như những con cờ
thí. Đừng nạp mình cho những kẻ quái đản ấy, những con người máy móc
với những đầu óc máy móc và những trái tim máy móc! Các bạn không phải
là máy móc! Các bạn không phải là trâu bò! Các bạn là những con người!
Các bạn có tình yêu nhân loại trong tim. Các bạn không thù hận. Chỉ
những kẻ không được yêu thương thì mới thù hận. Đó là những kẻ không có
tình thương và những kẻ quái đản!
Hỡi các chiến sĩ! Đừng chiến đấu cho sự nô lệ! Hãy chiến
đấu cho sự tự do! Chương thứ 17 của sách thánh Luca có viết rằng vương
quốc của Thượng Đế thì ở trong con người, không chỉ trong một người hay
một nhóm người, mà trong mọi con người! Trong các bạn! Các bạn, là nhân
dân, các bạn có sức mạnh — cái sức mạnh để sáng tạo ra máy móc. Cái sức
mạnh để sáng tạo ra hạnh phúc! Các bạn, là nhân dân, các bạn có sức mạnh
để làm cho cuộc sống này tự do và đẹp đẽ, để làm cho cuộc sống này trở
thành một cuộc phiêu lưu tuyệt vời. Thế thì, nhân danh dân chủ, chúng ta
hãy sử dụng sức mạnh đó. Tất cả chúng ta hãy đoàn kết lại. Chúng ta hãy
chiến đấu cho một thế giới mới, một thế giới tốt lành nơi đó con người
sẽ có một cơ hội để làm việc, tuổi trẻ sẽ có một tương lai và tuổi già
sẽ được an dưỡng.
Bằng lời hứa hẹn về những điều này, những con thú đã nổi
lên nắm lấy quyền lực. Nhưng chúng chỉ nói láo! Chúng không giữ lời hứa.
Chúng sẽ không bao giờ giữ lời hứa! Những tên độc tài giành lấy tự do
cho chính họ nhưng lại bắt nhân dân làm nô lệ. Giờ đây chúng ta hãy
chiến đấu để thực hiện lời hứa đó! Chúng ta hãy chiến đấu để làm cho thế
giới được tự do, để xoá bỏ những biên cương quốc gia, để xoá bỏ lòng
tham lam, hận thù và bất dung. Chúng ta hãy chiến đấu cho một thế giới
hữu lý, một thế giới trong đó khoa học và sự tiến bộ sẽ mang hạnh phúc
đến cho mọi con người.
Hỡi các chiến sĩ! Nhân danh dân chủ, hãy đoàn kết lại!
|
Đăng ký:
Nhận xét (Atom)