Đăng ngày: 05:00 12-12-2011 Ngày xưa này diễn ra chưa lâu, trên mảnh đất quê hương Ruchung tôi miền trung khốc liệt đạn bom; nhưng cũng đã có được một khoảng lùi cần thiết, để trở thành cổ tích. Đó là một ngày xưa mà Ruchung tôi vừa mục sở thị, vừa tham dự. Trước cuộc chiến, làng quê còn nghèo khó, nhưng thật yên bình.
Chiến tranh xảy ra, cả quê hương chuyển xuống lòng đất, xe chưa qua nhà không tiếc kháng chiến. Cũng như mọi người, Ruchung tôi được đất mẹ bảo lãnh, chở che, để tồn tại và trưởng thành. Nhưng cũng có những người vĩnh viễn phải nằm lại trong lòng đất này, không thể tiếp tục trường chinh xuyên qua cuộc chiến.
Đất mẹ, thương thay phải chịu nhiều vết sẹo chiến tranh. Để chế ngự cuộc chiến, không còn cách nào khác phải chiến đấu giỏi, sản xuất giỏi. Quảng Bình hai giỏi của một thời hoa lửa đã làm nên bản lĩnh của một vùng quê.
Trường Sơn Tây anh đi / thương em bên ấy mưa nhiều con đường gánh gạo / muỗi bay rừng già cho dài tay áo / hết rau rồi em có lấy măng không ?...( Phạm Tiến Duât.)
Những câu hỏi mà đáp án không có nhiều sự lựa chọn như thế đã dính kết cả cộng đồng thành một khối, dường như bất diệt. Và lẽ thường, dính kết cả lứa đôi, nồng nàn bất chấp cả bom đạn và cả không tính toán đến lễ nghi, lẫn vật chất để vui duyên mới không quên nhiệm vụ.
Cỗ cưới...cũng thật đơn sơ, thấm đẫm tinh thần.
Ngày xưa chưa xa này đã được định dạng. Các giá trị tinh thần của trùng trùng những ngày xưa bi tráng và oai hùng ấy sẽ được bảo tồn và phát huy đúng với chân giá trị của nó. Còn những khoảnh khắc ngày xưa vật chất mà mọi người có thể nhìn ngắm, sờ nắn và chiêm nghiệm ở đây, là được Ruchung tôi thực hiện tại một địa điểm cụ thể, không xa lạ ở TP Đồng Hới: Vực Quành, từ một đoàn làm phim đang tái hiện ngày xưa..
Sống trong lòng đất, Ruchung tôi thường xuyên chạm mặt với vô vàn hoa cỏ mà thân phận chủ đạo là yếu ớt và khiêm nhường . Nay, trở lại một chút ngày xưa, cảnh quan, kỷ niệm ít nhiều đã thay đổi, duy chỉ có hoa cỏ là giữ nguyên được sự tươi mới, tràn trề sinh khí, một ngày xưa không cũ, khiến Ruchung tôi giật mình rưng rưng...
Tâm trạng: Vui vẻ
Đăng ngày: 05:00 19-03-2012 (Xem thêm entry NGÀY XƯA KHÔNG CŨ đăng ngày 12-12-2011 trang 3 Blog này)
1. Ông Nguyễn Xuân Liên.
- Ông quê ở Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây (Nay là Hà Nội).
- Năm 1961, vào làm việc ở trường y sĩ Quảng Bình.
- Năm 1970, chuyển ra Bắc làm việc tại Đại học Y khoa miền núi (nay là trường Đại học Y Thái Nguyên)
- Năm 1983, công tác tại Viện châm cứu Trung ương (Hà Nội)
- Năm 2003 nghỉ hưu, bán nhà ở Hà Nội vào miền tây Đồng Hới, Quảng Bình, lập bảo tàng ngoài trời “Làng chiến tranh”. Về sau được định danh pháp lý là Khu du lịch sinh thái - văn hóa Vực Quành.
- Ý tưởng kỳ lạ của ông không được vợ con ông hưởng ứng, nếu không muốn nói là bị phản đối gay gắt. Tuy nhiên, về sau, những người con dần hiểu ông và đầu tư tài chính hỗ trợ ông.
- Nhiều người nói ông đầu tư 1,5 tỉ đồng, nhiều người khác nói 4 tỉ đồng vào “ngôi làng” đặc biệt này. Ruchung tôi thiển nghĩ, trong trường hợp này, chỉ có ông Liên mới biết được sự siêu thoát của đồng tiền, bởi theo Ruchung tôi, ông thậm chí đã đầu tư cả cuộc đời mình vào đây, dẫu ông mới chỉ thực thi dự án vào những năm sau này. Chính cái năm định mệnh 1961 và những năm kháng chiến bi tráng, oai hùng sau đó của nhân dân Quảng Bình và những người thân yêu khác không phải Quảng Bình như ông đã ám ảnh ông vô độ, đã đan dệt vào tâm hồn ông tấm lưới tình cảm, tấm lưới trách nhiệm mềm, nhưng dính kết như tơ nhện, không buông rời ra được.
Những thông tin này, Ruchung tôi tổng hợp từ rất nhiều báo in và báo điện tử, chỉ thêm thắt một chút lời bình, không thể nói là xâm phạm đời tư người khác. Duy chỉ có những bức ảnh dưới đây là của chính Ruchung tôi, song, tiếc thay, nó lại đã quá quen thuộc với mọi người và với chính ông Liên:
Hướng ra cổng sẵn sàng đón khách đến thăm "làng"
Với Cây nhiệt đới, khí cụ nghe lén của Mỹ
Thăm khuôn viên làng.
2. Sản phẩm.
- Ngày 27-7-2003, nhằm ngày Thương binh - liệt sĩ, ông Liên dựng 2 ngôi nhà đầu tiên của “làng”.
- Những năm sau đó, cho đến nay, ngôi làng dần hình thành trên khoảng hơn10 ha đất rừng đồi ở Vực Quành (Xã Nghĩa Ninh) với một chỉnh thể không gian, bối cảnh, hiện vật và “ không khí” của một thời xưa mà không cũ.
- Ông Liên còn tìm đến các nghĩa trang liệt sỹ Quảng Bình ghi chép, thuê khắc vào bia đá danh tính 4.300 liệt sĩ lưu trữ, thờ phụng ở “làng” và cung cấp thông tin cho thân nhân của họ ở rất nhiều miền đất nước.
- Đến nay, có thể đã có đến cả vạn người khắp các miền đất nước và nước ngoài, với đa dạng thành phần đã đặt chân đến Khu du lịch sinh thái - văn hoá Vực Quành, với các mục tiêu cũng rất đa dạng: về nguồn, khám phá, tĩnh tâm, sáng tạo nghệ thuật (tìm kiếm phim trường...), nhưng tất thảy, không ai bảo ai đều quy về một hướng: nhân văn! Điều đặc biệt là hầu hết các tour này đều đang được miễn phí vớ́i sự đón tiếp, giới thiệu nồng hậu của chủ nhà.
- Nhiều hình ảnh miêu tả sinh động không khí kháng chiến được tái hiện chân thực đầy xúc động ở Khu du lịch sinh thái - văn hoá Vực Quành đã được giới thiệu trên nhiều báo chí, các video clip và các blog. Ruchung tôi thử tìm kiếm những khoảnh khắc yên bình hiếm hoi thường tồn tại rất ngắn ngủi giữa các trận đánh trong cuộc chiến kéo dài hàng chục năm, như những dấu lặng giàu nhạc tính trong bản đại hợp xướng kháng chiến mà Ruchung tôi từng biết. Lạ thay, ở " làng kháng chiến" Vực Quành tái hiện, những khoảnh khắc này vẫn có, đến nao lòng; nhưng Ruchung tôi linh cảm rằng nó thật quá mong manh.
- Khu du lịch sinh thái - văn hoá Vực Quành từng được nhiều báo chí, trang web, blog...giới thiệu như một sản phẩm du lịch - văn hóa độc đáo, tuy nhiên hiện nay nó đang bị xuống cấp nhanh và không ít lần bị bà hỏa "thăm viếng " bất thình lình!
3. Vực Quành.
- Vực Quành, về địa mạo, hẳn nhiên đã hình thành từ thủa tạo thiên Bàn Cổ. Tuy nhiên người xưa định danh Vực Quành tự bao giờ và với ý nghĩa gì, thì Ruchung tôi chưa thể biết, nhưng chắc chắn là trước sự ra đời của chúng ta và ông Nguyễn Xuân Liên rất lâu, rất lâu…Thôi thì, khi chưa thể tầm nguyên được từ căn của Vực Quành, hãy tạm bằng lòng với đặc điểm võ đoán của ngôn ngữ, của địa danh, như địa danh của những vùng phụ cận, chưa thể giải nghĩa, nhưng những vùng đất nghèo khó, cằn cỗi này vẫn cứ mãnh liệt, đằm thắm, âm thầm nuôi dưõng và gắn chặt với biết bao số phận, biết bao kiếp người, cả với sự nghiệp kháng chiến oanh liệt của quê hương, của toàn dân tộc: Voòng, Cộn, Trạng, Ba Đa, Cúp Cúp… ven đường mòn Hồ Chí Minh huyền thoại
- Vực Quành là vùng đất xưa cổ, hẳn đã có truyền thống lâu đời không thể phủ nhận, rất sâu dày và đáng tự hào cho cả cộng đồng . Tuy nhiên, cho đến gần đây, địa danh này vẫn chưa mấy ai ngoài người dân bản địa biết đến, do chưa có người khai mở, dẫu nó đang mang trong mình một vẻ đẹp tự nhiên, vẻ đẹp truyền thống tiềm ẩn .
- Phải đến khi ông Nguyễn Xuân Liên được phép lập “làng”, địa danh Vực Quành mới thực sự được kích hoạt, dù mới chỉ là một phần giá trị tinh thần của vùng đất. Bằng chứng, theo nhà báo Trương Quang Nam (Báo Quảng Bình), chỉ cần click vào công cụ tìm kiếm Google trong chưa đầy nửa giây thì đã có khoảng 9.400 thông tin về địa danh Vực Quành gắn với sản phẩm “làng kháng chiến”…Đó là sự bàn luận rộng lớn có thật trên môi trường điện tử, còn trên thực tế, đã có cả vạn người từ chính khách, cựu chiến binh, văn nghệ sỹ, nhà khoa hoc, người lao động, thiếu nhi, người ngoại quốc...đã bỏ tiền bạc, thì giờ, công sức đến Vực Quành với một tâm thế chủ động: về cội nguồn, khám phá, hướng tới nhân văn.
- Vậy thì, mỗi chúng ta, những người con Quê hương, theo thân phận của mình, không nên bỏ qua cơ hội này, chung tay bảo vệ và góp phần hoàn thiện ngôi "làng" đã dần hình thành thương hiệu để sử dụng như một địa chỉ đỏ nhằm trao truyền truyền thống, nhằm̉ PR vùng đất, PR quê hương, bắt đầu từ một sản phẩm cụ thể của một con người tâm huyết cụ thể đã khởi xướng. Ruchung tôi tài hèn đức mọn chỉ đóng góp được vào đây một Entry để góp phần kích hoạt sự nhiệt tình tiếp theo của ông Nguyễn Xuân Liên mà thôi, mặc dù chẳng biết ông ấy có cần không.
4. Vỹ thanh.
- Ruchung tôi vinh dự được Blogger Bulukhin sử dụng Entry Ngày xưa không cũ trên blog của Bu. Sau khi xem, một comment cho rằng mô hình Làng kháng chiến Vực Quành được phục dựng gần sát với nguyên gốc, không cách tân như một số nơi khác, rất đáng trân trọng. Blogger này ao ước có một lần được đến với Vực Quành.
- Ruchung tôi đã từng gặp một số khách thập phương với những lứa tuổi khác nhau, những biểu cảm khác nhau, thậm chí trái chiều. Không biết họ có nghĩ giống nhau về ngôi "làng" đặc biệt này không mà lại cùng tìm đến đây, nơi xa xôi hẻo lánh này?
Tĩnh vật kháng chiến
